TS.BS Nguyễn Hữu Dũng - người đặt nền móng, đưa kỹ thuật HDF Online về Việt Nam

Những đêm trắng và hành trình mang kỹ thuật về cơ sở

Tại Khoa Thận nhân tạo, Bệnh viện Bạch Mai, thời gian của người bệnh suy thận mạn không tính bằng năm tháng bình thường, mà được đo bằng những buổi lọc máu kéo dài nhiều giờ, lặp lại đều đặn mỗi tuần. Đó là cuộc chiến bền bỉ để duy trì sự sống.

Vào cuối những năm 1990, khi bác sĩ Nguyễn Hữu Dũng chuyển công tác về đây dưới sự dìu dắt của thầy Nguyễn Nguyên Khôi, khoa phải đối mặt với muôn vàn khó khăn. Máy móc thiếu thốn, cơ sở vật chất hạn chế trong khi lượng bệnh nhân từ các tỉnh miền Bắc đổ về ngày càng đông. Từng có thời điểm, tập thể khoa phải tổ chức tới 5 ca lọc máu mỗi ngày. Guồng quay công việc bắt đầu từ 6 giờ 30 sáng và kéo dài đến tận 7 giờ 30 sáng hôm sau. Nhân viên y tế kiệt sức vì căng mình làm việc, còn người bệnh và người nhà mòn mỏi chờ đợi.

Trăn trở trước hoàn cảnh của những gia đình nghèo từ vùng sâu, vùng xa phải thuê trọ chật vật quanh khu vực Lê Thanh Nghị suốt nhiều năm trời chỉ để duy trì sự sống, bác sĩ Dũng nhận ra rằng: nếu kỹ thuật lọc máu chỉ tập trung ở tuyến trung ương, người bệnh sẽ mãi gánh chịu bất công.

Từ suy nghĩ đó, ông cùng đồng nghiệp đã đẩy mạnh đào tạo, chuyển giao kỹ thuật cho các cơ sở y tế địa phương. Giai đoạn 2018-2021, kỹ thuật lọc máu đã phủ khắp hầu hết các địa bàn tuyến huyện trên cả nước. Khối lượng công việc tại Bệnh viện Bạch Mai giảm xuống còn 3 ca mỗi ngày, đồng thời giúp hàng vạn người bệnh được điều trị ngay tại quê nhà, tiết kiệm chi phí và xoa dịu nỗi vất vả đường xa.

Hiểu người bệnh để điều trị bằng cả trái tim

Những dấu ấn chuyên môn của TS.BS Nguyễn Hữu Dũng vô cùng đậm nét: ông là người đưa kỹ thuật HDF Online về Việt Nam năm 2010, triển khai kỹ thuật kết hợp lọc máu và hấp phụ máu năm 2013, đồng thời điều trị thành công cho 5 em bé sinh ra từ những bà mẹ lọc máu chu kỳ và duy trì sự sống cho nhiều bệnh nhân lọc máu tới 33 năm.

Song, điều làm nên thương hiệu của vị bác sĩ này không chỉ là những thành tựu y học cao siêu, mà là tấm lòng thấu cảm sâu sắc. Sau những giờ làm việc căng thẳng, ông tìm sự tĩnh lặng qua thiền định, sách triết học và nghiên cứu Kinh Dịch. Từ những chiêm nghiệm đó, ông thấm thía rằng người thầy thuốc không thể chỉ nhìn thấy bệnh lý mà bỏ qua con người đang chịu đựng bệnh tật.

"Nếu người bệnh vì quá hoang mang mà hỏi đi hỏi lại một vấn đề, nếu chỉ nhìn từ góc độ công việc, bác sĩ có thể thấy phiền toái. Nhưng đặt mình vào hoàn cảnh của họ, ta sẽ hiểu phía sau những câu hỏi lặp lại ấy là nỗi sợ hãi, sự bất an tột cùng."

Chính vì thế, bác sĩ Dũng luôn chú trọng cách giao tiếp, từ cách xưng hô đến thái độ lắng nghe kiên nhẫn. Ông quan niệm chữa bệnh không chỉ là xử lý tổn thương thể xác, mà còn là hành trình giúp người bệnh vượt qua nỗi sợ, củng cố niềm tin để thiết tha sống tiếp.

Công bằng trong sẻ chia và ngọn lửa truyền cho thế hệ trẻ

Bên cạnh chuyên môn, bác sĩ Dũng còn là người khởi xướng nguyên tắc minh bạch trong các nguồn hỗ trợ từ thiện tại khoa: mọi sự giúp đỡ đều phải đến đúng tay người bệnh, không phân biệt nhiều ít, nhằm bảo vệ lòng tự trọng cho những mảnh đời vốn đã chịu quá nhiều thiệt thòi. Năm 2008, ông sáng lập Câu lạc bộ Bệnh nhân, tạo ra ngôi nhà chung định kỳ sinh hoạt, trang bị kiến thức dinh dưỡng, chăm sóc mạch máu và động viên tinh thần cho những ai từng muốn buông xuôi.

Năm 2020, ông được bầu làm Chủ tịch Hội Lọc máu Việt Nam (VDA). Dù ở bất kỳ cương vị nào, ông vẫn luôn coi Bệnh viện Bạch Mai là chiếc nôi nuôi dưỡng tri thức và đạo đức nghề nghiệp. Nhắn nhủ các thế hệ bác sĩ trẻ, ông luôn mong mỏi đồng nghiệp giữ vững phẩm chất "vừa hồng, vừa chuyên", đặt người bệnh làm trung tâm và coi công việc là cơ hội để cống hiến chứ không phải gánh nặng.

Trải qua 115 năm hình thành và phát triển, Bệnh viện Bạch Mai được bồi đắp bởi biết bao thế hệ thầy thuốc tận tâm như TS.BS Nguyễn Hữu Dũng. Những đóng góp thầm lặng của ông không chỉ giành lại sự sống, mà còn bền bỉ thắp sáng niềm tin và phẩm giá con người trong những hoàn cảnh ngặt nghèo nhất.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

TS.BS Nguyễn Hữu Dũng cùng ê-kíp Khoa Thận nhân tạo - Bệnh viện Bạch Mai chính là những người đầu tiên tiếp nhận, đặt nền móng và đưa kỹ thuật HDF Online chính thức về Việt Nam áp dụng vào điều trị lâm sàng từ năm 2010.

Lý do trước mốc 2010 Việt Nam chưa thể ứng dụng HDF Online là vì phương pháp này đòi hỏi những tiêu chuẩn kỹ thuật vô cùng khắt khe:

• Hệ thống xử lý nước siêu tinh khiết: HDF Online đòi hỏi nguồn nước để pha chế dịch bù trực tiếp vào máu người bệnh phải đạt độ tinh khiết tuyệt đối (Ultrapure Water), tiêu chuẩn cao hơn rất nhiều so với nước chạy thận nhân tạo HD thông thường.

• Trang thiết bị và màng lọc thế hệ mới: Phải sử dụng máy lọc máu tích hợp bộ sản xuất dịch bù liên tục (Online) và quả lọc tính thấm cao (High-flux). Thời điểm thập niên 1990 – 2000, cơ sở vật chất và kinh phí y tế tại Việt Nam còn rất hạn chế.

TS.BS Nguyễn Hữu Dũng và các đồng nghiệp tại Bạch Mai đã nỗ lực cập nhật xu hướng y khoa thế giới, tìm kiếm nguồn lực và chuẩn hóa quy trình để đưa công nghệ này về nước.

Sau khi triển khai thành công tại Bệnh viện Bạch Mai năm 2010, TS.BS Nguyễn Hữu Dũng tiếp tục hỗ trợ đào tạo và chuyển giao HDF Online rộng rãi cho nhiều bệnh viện tuyến tỉnh và tuyến dưới trên cả nước, giúp hàng vạn bệnh nhân suy thận mãn tính loại bỏ độc tố phân tử trung bình, giảm ngứa, hạn chế biến chứng tim mạch và nâng cao chất lượng cuộc sống.