Khi niềm tin vào ngành y bị rạn nứt...

Chiều nay, đọc tin về vụ một phòng khám ở Nghệ An "vẽ bệnh lấy tiền" mà lòng mình chùng xuống. Cảm giác lúc đó rất lộn xộn, vừa phẫn nộ với cách làm ăn thất đức của phòng khám, lại vừa xót xa cho những người bệnh nhẹ dạ cả tin. Nam khoa và y học giới tính vốn là mảnh đất màu mỡ để những cơ sở mờ ám kiểu này trục lợi. Thấy buồn và thực sự xấu hổ lây cho ngành y khi những chuyện chướng tai gai mắt này vẫn đang âm thầm diễn ra khắp nơi.

Bất giác, hình ảnh người cha tung cú đạp vào bạn điều dưỡng đang nỗ lực ép tim cứu chính con mình ở Phú Thọ hồi cuối năm 2025 lại dội về trong tâm trí mình.

Ngày 25/4/2025, tại Trung tâm Y tế huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ, một bệnh nhi 12 tuổi bị chấn thương sọ não do tai nạn giao thông bất ngờ xuất hiện phản vệ nặng sau khi sử dụng kháng sinh, dẫn đến ngừng tuần hoàn và ngừng hô hấp. Trong lúc ê-kíp y tế đang ép tim, hồi sức và huy động dụng cụ cấp cứu, người cha của bệnh nhi là ông Khuất Văn Sinh đã la hét, cản trở và dùng chân đạp vào bụng một nam điều dưỡng. Mặc dù bị tấn công, các nhân viên y tế vẫn tiếp tục cấp cứu, giúp tim bệnh nhi đập trở lại sau khoảng ba phút và ổn định tình trạng trước khi chuyển tuyến. Vụ việc được ghi lại bằng video và lan truyền trên mạng xã hội, gây bất bình trong dư luận. Sau quá trình xác minh, ông Sinh bị phạt hành chính 35 triệu đồng và buộc phải công khai xin lỗi các nhân viên y tế.

Hai câu chuyện nghe chừng chẳng liên quan: một bên là kẻ khoác áo blouse trắng lợi dụng nỗi sợ hãi của bệnh nhân để bòn rút; một bên là người nhà bệnh nhân mất bình tĩnh, lao vào hành hung chính những người đang giành giật sự sống cho con mình. Nhưng ngẫm lại, chúng đều chạm nhau ở một bi kịch nhức nhối: Sự rạn nứt niềm tin giữa cộng đồng và ngành y.

Chắc chắn không có một lý do nào có thể bao biện cho thói bạo lực chốn bệnh viện. Nhưng sự việc ở Phú Thọ cũng buộc chúng ta phải tự hỏi: Tại sao trong thời khắc sinh tử ấy, thay vì bám víu và tin tưởng bác sĩ, người ta lại xù lông nhím, nghi ngờ và chọn cách đối đầu?

Khi những sự việc thế này không còn là cá biệt mà xuất hiện dày đặc trên mặt báo, nó cho thấy niềm tin của xã hội vào y tế đang bị bào mòn nghiêm trọng. Khi bệnh nhân bước vào viện mà trong đầu luôn nơm nớp lo sợ mình bị lừa, không tin rằng bác sĩ đang làm những điều tốt nhất cho họ, thì mối quan hệ thiêng liêng giữa người chữa bệnh - người được chữa bệnh bỗng chốc biến thành sự soi mói, đề phòng và đối phó lẫn nhau.

Thực ra, giữa ngành y và xã hội luôn tồn tại một "khế ước" vô hình. Xã hội trao cho người thầy thuốc đặc quyền được can thiệp vào cơ thể, được biết những bí mật sâu kín nhất và chứng kiến những phút giây yếu lòng nhất của con người. Đổi lại, xã hội mong mỏi ở chúng ta sự trung thực, năng lực chuyên môn và quan trọng nhất: Đặt sinh mệnh và lợi ích của người bệnh lên trên hết. Cái đặc quyền ấy không phải tự nhiên mà có, và nó sẽ biến mất nếu ngành y không còn chứng minh được sự chuyên nghiệp và tử tế của mình.

Nhìn lại vụ việc ở phòng khám Nghệ An, đây không còn là sai sót y khoa đơn thuần nữa. Đọc kết luận điều tra ban đầu của công an (công bố hôm nay, 23/7/2026) mà thực sự rùng mình. Họ thuê bằng giả, cho người không có chuyên môn ra đứng khám. Tàn nhẫn hơn, họ bơm sữa đậu nành vào niệu đạo để giả làm mủ, bôi thuốc mỡ tạo vết loét giả, thậm chí cố tình làm bệnh nhân đau đớn để dọa dẫm, ép mua các gói điều trị cắt cổ.

Dưới góc độ nghề nghiệp, những hành vi đó đã chà đạp lên mọi nền tảng đạo đức cơ bản nhất. Bệnh nhân không còn là người cần được giúp đỡ, mà biến thành "công cụ" để kiếm tiền. Đáng nói hơn, cơ sở này từng bị phạt nặng, tước giấy phép hồi đầu năm 2025 rồi, nhưng sau đó vẫn "chứng nào tật nấy" với mức độ còn trắng trợn hơn. Điều này đặt ra một dấu hỏi lớn về khâu quản lý, giám sát sau xử phạt của chúng ta.

Hậu quả thảm khốc nhất của những vụ việc thế này không chỉ là tiền bạc của vài nạn nhân, mà là niềm tin của cả cộng đồng bị đầu độc. Nó khiến những bác sĩ chân chính bị vạ lây, bị nhìn bằng ánh mắt dò xét. Vậy nên, pháp luật trừng trị nghiêm khắc những "con sâu làm rầu nồi canh" này không phải là làm xấu mặt ngành y, mà chính là cách bảo vệ những người hành nghề tử tế và thanh lọc lại môi trường y tế.

Tuy bức tranh có nhiều mảng tối, nhưng mong mọi người đừng vội tuyệt vọng. Giữa Hà Nội này, dù các phòng khám "vẽ bệnh" vẫn đang nấp bóng đâu đó, thì vẫn còn những điểm sáng rực rỡ đáng để chúng ta đặt niềm tin. Đó là Trung tâm Nam học Bệnh viện Việt Đức, Khoa Nam học Bệnh viện 108, hay Khoa Nam học và Y học giới tính của Bệnh viện Đại học Y Hà Nội...

Chiều nay đi giảng về, bước ngang qua buồng bệnh, nhìn các y bác sĩ vẫn đang thầm lặng, cần mẫn chăm sóc bệnh nhân bằng tất cả cái tâm hướng thiện, mình thấy ấm lòng lạ lùng. Sự chuyên nghiệp không tự nhiên sinh ra, nó được rèn giũa từ mồ hôi, từ những lời chỉ dạy của thầy cô và từ cái tâm với nghề qua từng ngày cọ xát. Tự nhiên thấy vui và vô cùng tự hào về những người đồng nghiệp trong team Nam khoa Đại học Y Hà Nội của mình.

Cuối cùng thì, niềm tin không phải là thứ chúng ta có thể yêu cầu xã hội phải trao cho mình. Nghành y chỉ có thể có được niềm tin khi mỗi cá nhân, mỗi cơ sở y tế tự chứng minh bằng những hành động chuyên nghiệp và tử tế mỗi ngày.

PGS.TS.BS Nguyễn Hoài Bắc

Trưởng khoa Nam học và Y học giới tính, BVĐH Y Hà Nội

Giảng viên cao cấp Trường ĐH Y Hà Nội