Kỷ niệm 180 năm ngày Gây mê thế giới (16/10/1846 – 16/10/2026): Hành trình tôn vinh những người thầm lặng
Xuất xứ của Ngày Gây mê thế giới
Ngày Gây mê thế giới (World Anaesthesia Day) được kỷ niệm vào ngày 16 tháng 10 hằng năm. Xuất xứ của mốc lịch sử này bắt nguồn từ sự kiện ngày 16/10/1846 tại Bệnh viện Đa khoa Massachusetts (Hoa Kỳ). Nha sĩ William Thomas Green Morton đã thực hiện thành công ca biểu diễn công khai đầu tiên về việc sử dụng khí ether làm chất gây mê đường hô hấp để phẫu thuật bóc tách khối u vùng cổ cho bệnh nhân Edward Gilbert Abbott.
Thành công này mở ra kỷ nguyên gây mê hiện đại, biến phẫu thuật từ một trải nghiệm đớn đau kinh hoàng thành một kỹ thuật y khoa an toàn và không đau. Sau sự kiện, thuật ngữ "Anesthesia" (Gây mê) chính thức được nhà y học Oliver Wendell Holmes Sr. đề xuất và đưa vào từ điển y khoa thế giới.
Trường đại học đầu tiên đào tạo bác sĩ gây mê trên thế giới và tại Việt Nam
Trên thế giới: Đại học Wisconsin–Madison (Hoa Kỳ) là cơ sở giáo dục đại học đầu tiên thành lập Bộ môn Gây mê độc lập (Department of Anesthesia) vào năm 1927 dưới sự dẫn dắt của Giáo sư Ralph M. Waters. Tại đây, chương trình nội trú chuyên ngành gây mê kéo dài 3 năm đầu tiên trên thế giới đã được xây dựng, Đưa gây mê trở thành một chuyên khoa sâu độc lập trong y học hiện đại. Sau đó, Đại học Oxford (Anh Quốc) cũng thành lập Khoa Gây mê Học thuật đầu tiên tại Châu Âu vào năm 1937.
Tại Việt Nam: Trường Đại học Y Hà Nội (tiền thân là Trường Y khoa Hà Nội thành lập năm 1902) là cơ sở giáo dục đại học đầu tiên đặt nền móng và đào tạo các thế hệ bác sĩ chuyên ngành Gây mê Hồi sức tại Việt Nam. Thông qua sự phối hợp chặt chẽ với các bệnh viện thực hành lớn như Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức và Bệnh viện Bạch Mai, Bộ môn Gây mê Hồi sức của trường đã trở thành cái nôi đào tạo hàng đầu lực lượng bác sĩ chuyên khoa, thạc sĩ, tiến sĩ cho ngành y tế cả nước.
Hoạt động hướng tới Kỷ niệm 180 năm Ngày Gây mê Thế giới (16/10/2026)
Nhân dịp mốc son tròn 180 năm (16/10/1846 – 16/10/2026), Liên đoàn các Hội Bác sĩ Gây mê Thế giới (WFSA) cùng hệ thống y tế tại Việt Nam và trên thế giới đã tổ chức nhiều hoạt động quy mô:
Trên thế giới:
Hội thảo Quốc tế & Chiến dịch Thông điệp: Các tổ chức y tế phát động chiến dịch tôn vị trí và vai trò của bác sĩ gây mê hồi sức trước, trong và sau phẫu thuật. Nhiều hội thảo trực tuyến toàn cầu thảo luận về chủ đề an toàn người bệnh, áp dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong theo dõi độ sâu gây mê và tối ưu hóa quy trình hồi phục sớm sau mổ (ERAS).
Tri ân và kết nối: Đèn chiếu sáng nghệ thuật màu xanh dương (màu biểu tượng của ngành gây mê) được thắp sáng tại nhiều công trình y tế và đại học y khoa lớn ở Mỹ, Châu Âu và Châu Á để tri ân lực lượng nhân viên y tế thầm lặng.
Tại Việt Nam:
Mạng lưới bệnh viện đồng loạt tổ chức các buổi lễ kỷ niệm, sinh hoạt khoa học chuyên đề nhằm cập nhật kỹ thuật gây tê vùng dưới hướng dẫn siêu âm, kiểm soát đau cấp tính sau phẫu thuật và hội chẩn các ca bệnh phức tạp.
Tôn vinh "Những người hùng thầm lặng": Các bệnh viện triển khai hoạt động truyền thông nội bộ, gửi lời tri ân sâu sắc tới đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng, kỹ thuật viên Gây mê Hồi sức – những người thầm lặng đồng hành giữ gìn sự sống cho bệnh nhân trong từng ca mổ.
(Chú thích ảnh: Tranh minh họa ca phẫu thuật gây mê toàn thân đầu tiên trên thế giới của William Morton. Ảnh: History.)
