BV Hữu nghị Việt Đức nối dây thần kinh tọa đứt lìa bằng vi phẫu ghép thần kinh bảo quản

Một nam công nhân 37 tuổi được chuyển đến Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức trong tình trạng đa chấn thương sau tai nạn lao động tại mỏ than. Một khối đá lớn đè trực tiếp vào vùng mông gây vết thương hở rộng, dập nát nghiêm trọng phần mềm. Đáng lo ngại, ngay sau tai nạn, người bệnh mất hoàn toàn vận động chi dưới bên tổn thương.

Sau khi được sơ cứu tại bệnh viện địa phương.

Khoảng 15 giờ sau tai nạn, bệnh nhân đến Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức. Thời điểm này, bệnh viện đang tiếp nhận rất nhiều trường hợp đa chấn thương cần phẫu thuật cấp cứu. Tuy nhiên, sau khi đánh giá tình trạng tổn thương đặc biệt nghiêm trọng và nguy cơ người bệnh có thể mất vĩnh viễn chức năng chi dưới nếu chậm trễ, lãnh đạo tua trực quyết định ưu tiên đưa bệnh nhân vào phòng mổ ngay trong đêm.

Ngay lập tức, các bác sĩ Khoa Phẫu thuật Hàm mặt và Tạo hình thẩm mỹ phối hợp cùng các chuyên gia Chấn thương chỉnh hình và Gây mê hồi sức tiến hành hội chẩn, xây dựng phương án điều trị.

Một bàn mổ vi phẫu được chuẩn bị với đầy đủ hệ thống kính hiển vi phẫu thuật và các trang thiết bị hiện đại nhằm xử trí tối đa những tổn thương cho người bệnh ngay trong cấp cứu.

Sau khi kiểm soát chảy máu, cắt lọc tổ chức dập nát và bộc lộ toàn bộ vùng tổn thương, ê-kíp phẫu thuật xác định dây thần kinh tọa đã bị đứt rời hoàn toàn.

Hai đầu thần kinh co rút, tạo thành khoảng khuyết gần 4 cm, khiến việc khâu nối trực tiếp không thể thực hiện.

ThS.BS Trần Ngọc Vân, thành viên ê-kíp phẫu thuật, cho biết đây là thời điểm khó khăn nhất của ca mổ. Nếu chỉ xử lý vết thương rồi đóng lại, người bệnh gần như sẽ không còn cơ hội phục hồi chức năng tốt. Trong khi đó, nếu lấy thần kinh tự thân để ghép, người bệnh sẽ phải chịu thêm một tổn thương mới trên cơ thể.

Vì vậy, ê-kíp phải cân nhắc kỹ để lựa chọn giải pháp tối ưu.

Theo PGS.TS.BS Nguyễn Hồng Hà, Trưởng khoa Phẫu thuật Hàm mặt và Tạo hình thẩm mỹ, tổn thương thần kinh tọa đoạn cao luôn là một trong những thách thức lớn của vi phẫu thần kinh.

Khác với mạch máu có thể lưu thông ngay sau khi nối, thần kinh cần nhiều tháng, thậm chí nhiều năm để tái sinh. Trung bình mỗi ngày, sợi thần kinh chỉ phát triển khoảng 1 mm, trong khi khoảng cách từ vùng mông đến bàn chân rất dài.

Nếu việc tái tạo thần kinh bị trì hoãn quá lâu, các cơ và bản vận động sẽ dần thoái hóa, làm giảm đáng kể khả năng hồi phục.

“Với những trường hợp đủ điều kiện, chúng tôi luôn cố gắng tái tạo thần kinh ngay trong cấp cứu. Mục tiêu không phải hứa hẹn người bệnh sẽ hồi phục hoàn toàn, mà là giữ lại cơ hội phục hồi chức năng lớn nhất có thể”, PGS.TS.BS Nguyễn Hồng Hà chia sẻ.

Sau khi hội chẩn toàn tua trực và xin ý kiến lãnh đạo bệnh viện, ê-kíp quyết định triển khai kỹ thuật ghép thần kinh bảo quản.

Ngay trong đêm, Ngân hàng mô Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức được huy động để cung cấp đoạn thần kinh bảo quản phục vụ ca phẫu thuật.

Dưới kính hiển vi vi phẫu, các phẫu thuật viên ghép đoạn thần kinh bảo quản vào khoảng khuyết gần 4 cm, tạo cầu nối để các sợi thần kinh của chính người bệnh có thể tái sinh trong thời gian tới.

Việc sử dụng thần kinh bảo quản giúp người bệnh không phải lấy thêm thần kinh lành từ chính cơ thể, qua đó hạn chế thêm tổn thương và mở ra thêm một lựa chọn trong điều trị những tổn thương thần kinh phức tạp.

Theo PGS.TS.BS Nguyễn Hồng Hà, sự phát triển của Ngân hàng mô đã tạo điều kiện để nhiều kỹ thuật tái tạo hiện đại được triển khai, góp phần mang lại thêm cơ hội điều trị cho những người bệnh bị mất mô, mất gân, xương, sụn hoặc thần kinh sau chấn thương nặng.

Sau 10 ngày điều trị, người bệnh tỉnh táo, toàn trạng ổn định, vết thương liền tốt và chưa ghi nhận dấu hiệu nhiễm trùng.

Bệnh nhân sẽ tiếp tục được phục hồi chức năng tích cực và theo dõi định kỳ vào các mốc 1 tháng, 3 tháng, 6 tháng, 12 tháng, 18 tháng và 24 tháng để đánh giá quá trình tái sinh thần kinh cũng như khả năng phục hồi chức năng chi dưới.

“Đối với những tổn thương thần kinh lớn, mỗi milimét thần kinh tái sinh đều mang theo hy vọng. Dù người bệnh chỉ phục hồi được một phần vận động hay cảm giác, điều đó cũng có thể tạo nên sự khác biệt rất lớn về chất lượng cuộc sống và khả năng trở lại lao động”, PGS.TS.BS Nguyễn Hồng Hà nhấn mạnh.

Theo thông tin từ nhóm điều trị, đây là kỹ thuật lần đầu được triển khai tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức; theo hiểu biết hiện nay của nhóm điều trị, đây cũng có thể là một trong những trường hợp đầu tiên được áp dụng trong cấp cứu tại Việt Nam.

Ca phẫu thuật hy hữu là kết quả của sự phối hợp giữa nhiều chuyên khoa, cùng hệ thống Ngân hàng mô và kỹ thuật vi phẫu hiện đại, mở thêm hy vọng cho những người bệnh không may gặp phải các tổn thương thần kinh ngoại biên đặc biệt phức tạp.