PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu ra mắt sách "Khỏe" viết về nhóm máu

Tôi được rất nhiều bệnh nhân đề nghị làm xét nghiệm để biết nhóm máu gì. Làm xong cũng để đấy vì không hiểu ý nghĩa của nhóm máu, có chăng trêu đùa "may quá không phải nhóm máu D!". Chính vì vậy xin có vài dòng về vấn đề tưởng như đơn giản ai cũng được học ở trường phổ thông nhưng đa phần đã quên béng mất.

Tế bào hồng cầu của bạn luôn có những dấu hiệu nhận dạng riêng trên bề mặt, gọi là kháng nguyên. Các kháng nguyên này quyết định nhóm máu của bạn: A, B, AB hoặc O. Nó cũng như một đạo quân luôn có lá cờ nhận diện và làm hiệu lệnh.

Nhóm máu A mang cờ kháng nguyên ‘A’, còn nhóm máu B phất cờ ‘B’. Nhóm máu AB giống như một liên minh, tự hào mang cả hai cờ ‘A’ và ‘B’. Nhóm máu O thì giống như một đội quân du mục, vì nó không mang cờ nào cả. Chữ ‘O’ trong nhóm máu O bắt nguồn từ tiếng Đức ‘ohne’, nghĩa là ‘không có’.

Vậy nhưng hệ miễn dịch của bạn còn có một đội quân riêng – gọi là kháng thể – được huấn luyện để tấn công bất kỳ tế bào lạ nào không mang đúng cờ hiệu giống mình.

Về nguyên tắc chẳng có nhóm nào tấn công sang lãnh thổ của người khác, trừ các trường hợp đặc biệt mà hay gặp nhất là bạn phải truyền máu. Khi đó, các quy tắc về tương thích nhóm máu mới thực sự quan trọng. Chính vì vậy việc biết nhóm máu của mình là rất quan trọng.

• Nhóm máu A: Nếu bạn thuộc Nhà A, mọi hồng cầu của bạn đều mang cờ A. Kháng thể của bạn sẽ tấn công bất kỳ hồng cầu nào mang cờ B. Nghĩa là bạn không thể nhận máu từ người nhóm B hoặc AB. Tuy nhiên, máu nhóm O, vốn không mang cờ nào, thì an toàn cho bạn.

• Nhóm máu B: Nếu bạn thuộc Nhà B, hồng cầu của bạn mang cờ B. Kháng thể của bạn được huấn luyện để tiêu diệt tế bào mang cờ A. Nghĩa là bạn không thể nhận máu từ nhóm A hoặc AB, nhưng có thể nhận máu nhóm O an toàn.

• Nhóm máu AB: Là thành viên Nhà AB, hồng cầu của bạn mang cả cờ A và B. Cơ thể bạn không có lý do gì để tấn công nhóm máu nào khác, vì mọi loại cờ có thể có đều đã hiện diện. Điều này khiến bạn trở thành người nhận phổ quát – bạn có thể nhận máu từ các nhóm A, B, AB và O. Đây là nhóm máu "dễ dãi" nhất vì ai cho cũng sẽ nhận! Nhưng cũng là "ky bo" nhất vì chẳng cho được ai.

• Nhóm máu O: Nhà O giống như một bộ tộc du mục, không mang cờ nào cả. Vì vậy, kháng thể của họ sẽ tấn công các tế bào mang cờ A hoặc B. Do đó, người nhóm máu O chỉ có thể nhận máu từ người cùng nhóm O. Đây là nhóm thiệt thòi nhất, họ có thể cho bất kỳ ai mà chỉ nhận được từ những người cùng nhóm máu với mình. Chính vì vậy những người thuộc nhóm này được gọi là "người hiến máu phổ quát" - NGƯỜI CHUYÊN CHO. Cũng rất đặc biệt số người mang nhóm máu này hay gặp nhất, chiến khoảng 37% đến 50% dân số toàn cầu.

Biết nhóm máu của mình là rất quan trọng nếu bạn cần truyền máu. Nếu không chắc, bạn luôn có thể đến gặp bác sĩ đa khoa hoặc trung tâm hiến máu. Việc hiểu được bạn có thể nhận loại máu nào sẽ đảm bảo hệ miễn dịch của bạn không tuyên chiến với các tế bào máu mới.

Tôi nhóm B do đó chỉ cho được người cùng nhóm và nhóm AB. Khi cần truyền máu tôi nhận được của B và O.

Vậy các bạn thì sao ạ? Thử trả lời ở phần Comment nhé!

PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu

Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội