10 cuốn sách mà mọi bác sĩ nên đọc ít nhất một lần

Bên cạnh những kệ sách giáo khoa y khoa còn có một “giá sách” khác về y học - nơi chứa những tiểu thuyết, tiểu luận và hồi ký khám phá ngành y không phải qua kiến thức chuyên môn, mà qua những trải nghiệm sống thực tế. Đó là những cuốn sách nói về việc chăm sóc khi không còn khả năng chữa khỏi bệnh, về sai sót và trách nhiệm, về những cơ thể suy yếu nhưng tinh thần vẫn kiên cường, về những giới hạn và vô số cách con người tìm cách vượt qua chúng. Đối với nhiều bác sĩ, những tác phẩm này có sức ảnh hưởng và giáo dục còn sâu sắc hơn cả những khóa học kéo dài nhiều năm.

Dưới đây là 10 cuốn sách mà mọi bác sĩ nên đọc ít nhất một lần

1. Khi hơi thở hóa thinh không (When Breath Becomes Air) - Paul Kalanithi, 2016

Một bác sĩ phẫu thuật thần kinh trẻ phát hiện mình mắc bệnh ung thư không thể chữa khỏi và chuyển sang phía bên kia của mối quan hệ bác sĩ–BN: từ người chăm sóc trở thành BN. Có lẽ đây là một trong những cuốn sách quan trọng nhất trong những năm gần đây về chủ đề bản sắc nghề nghiệp của người bác sĩ.

Vì sao nên đọc: Cuốn sách giúp ta hiểu thế nào là chăm sóc một người khi không còn khả năng chữa khỏi bệnh.

Những điểm chính của cuốn sách này:

· Y học tự sự nhấn mạnh việc chăm sóc khi không thể chữa khỏi bệnh.

· Góc nhìn của BN và tính nhân văn là những yếu tố cốt lõi; lắng nghe cũng là một kỹ năng lâm sàng.

· Chăm sóc cuối đời cần điều chỉnh phương pháp điều trị sao cho phù hợp với các giá trị và mong muốn của BN.

· Sai sót y khoa, sự bất định và lòng khiêm nhường là những chủ đề thường xuyên xuất hiện trong trải nghiệm của người bác sĩ.

· Những câu chuyện về bệnh tật giúp soi sáng sự dễ tổn thương, giao tiếp và phẩm giá trong chăm sóc y tế.

· Hồi ký của các bác sĩ ảnh hưởng như thế nào đến tình trạng kiệt sức nghề nghiệp và khả năng phục hồi của họ?

2. Người đàn ông tưởng vợ mình là một chiếc mũ (The Man Who Mistook His Wife for a Hat) - Oliver Sacks, 2001

· Trước hết và trên hết, mỗi BN là một con người, ngay cả trước khi họ trở thành một “ca bệnh” y khoa.

· Vì sao nên đọc: Y học không có tính nhân văn sẽ chẳng khác gì một hoạt động phân loại bệnh tật. Với nhiều người, cuốn sách sẽ nhắc họ nhớ lại những lý do đã khiến họ lựa chọn nghề y ngay từ đầu.

3. Sống chết trong y khoa: Điều gì thực sự quan trọng ở cuối đời (Being Mortal: Medicine and What Matters in the End) - Atul Gawande, 2016

· Một trong những tác phẩm quan trọng nhất về mối quan hệ giữa y học hiện đại và những giới hạn của nó.

· Vì sao nên đọc: Thành công của y học không phải lúc nào cũng nằm ở việc kéo dài sự sống, mà còn ở việc giúp một người được sống theo những giá trị mà chính họ coi trọng.

4. Đừng gây tổn hại: Những câu chuyện về sự sống, cái chết và phẫu thuật não (Do No Harm: Stories of Life, Death, and Brain Surgery) — Henry Marsh, 2014

· Một bác sĩ phẫu thuật thần kinh suy ngẫm về những sai lầm, sự bất định và những quyết định khó khăn định hình công việc của mình, qua đó mang đến một bài học sâu sắc về lòng khiêm nhường.

· Vì sao nên đọc: Bác sĩ không phải là người không bao giờ mắc sai lầm, mà là người nhận thức được sức nặng của những lựa chọn mà mình đưa ra.

5. Cái chết của Ivan Ilyich (The Death of Ivan Ilyich) - Leo Tolstoy, 2014

· Trong cuốn tiểu thuyết ngắn của đại văn hào Nga, được xuất bản lần đầu vào năm 1886, quá trình diễn tiến của bệnh tật trở thành một công cụ để khám phá nỗi sợ cái chết và nhu cầu của con người trong việc tìm kiếm ý nghĩa của sự tồn tại.

· Vì sao nên đọc: Nhiều bác sĩ cho rằng cuốn sách này mang tính giáo dục sâu sắc hơn rất nhiều giáo trình y khoa.

6. A Leg to Stand On - Oliver Sacks, 1991

· Một tai nạn nghiêm trọng buộc Sacks phải đối mặt với việc tạm thời mất khả năng sử dụng một chân và, trên hết, với trải nghiệm trở thành một BN.

· Vì sao nên đọc: Đây là một suy ngẫm đặc biệt sâu sắc về mối quan hệ giữa bác sĩ và BN, về sự dễ tổn thương và về cách con người cảm nhận chính cơ thể của mình.

7. The Covenant of Water - Abraham Verghese, 2023

· Một thiên sử thi gia đình lớn, trong đó y học đan xen xuyên suốt câu chuyện của nhiều thế hệ, giữa bệnh tật, điều trị và những biến đổi của xã hội.

· Vì sao nên đọc: Verghese, vừa là một bác sĩ tại Trường Y Stanford vừa là một nhà văn, đã thành công trong việc biến bệnh tật và thực hành y khoa thành một câu chuyện giàu sức lay động, kể lại với sự tinh tế mối quan hệ giữa cơ thể, gia đình và số phận.

8. What Patients Say, What Doctors Hear - Danielle Ofri, 2017

· Một cuốn sách thiết yếu về giao tiếp trong thực hành lâm sàng.

· Vì sao nên đọc: Cuốn sách cho thấy rõ rằng lắng nghe cũng là một kỹ năng y khoa.

9. Hoàng đế của mọi bệnh tật: Một tiểu sử về ung thư (The Emperor of All Maladies: A Biography of Cancer), 2011

· là một cuốn sách nổi tiếng của bác sĩ và nhà ung thư học Siddhartha Mukherjee, xuất bản lần đầu năm 2010 và giành Giải Pulitzer danh giá cho thể loại phi hư cấu năm 2011.

· Vì sao nên đọc: Nghiên cứu y khoa được tạo nên từ những phát hiện, những thất bại và những con người đứng phía sau chúng.

10. Những con vẹt xanh: Nhật ký của một bác sĩ phẫu thuật thời chiến (Green Parrots: A War Surgeon’s Diary) - Gino Strada, 2015

· Ccuốn hồi ký đầy ám ảnh và xúc động của Gino Strada, một bác sĩ phẫu thuật người Ý và là người đồng sáng lập tổ chức nhân đạo EMERGENCY. Cuốn sách là những ghi chép chân thực, trần trụi về trải nghiệm của ông khi điều trị cho các nạn nhân chiến tranh tại nhiều điểm nóng trên thế giới như Afghanistan, Somalia, Iraq và Campuchia.

· Vì sao nên đọc: Cuốn sách đưa y học vào trung tâm của chiến tranh, cho thấy nỗi đau của BN, trách nhiệm của người bác sĩ và mối quan hệ giữa chăm sóc y tế, bạo lực và phẩm giá con người.

Hy vọng mình sẽ trở thành một bác sĩ giỏi sau 30 năm nữa, khi đã đọc hết những cuốn này.