Ra mắt “Tài liệu Sơ cấp cứu Ngoại viện”: Chung tay xây dựng cộng đồng biết cứu người

Trường Đại học Khoa học Sức khỏe (ĐHQG-HCM), Bệnh viện Thống Nhất, Trung tâm Cấp cứu 115 TPHCM và AloBacsi vừa phối hợp biên soạn, phát hành cuốn “Tài liệu Sơ cấp cứu Ngoại viện”, do Nhà xuất bản ĐHQG-HCM xuất bản. Đây là nền tảng chuyên môn để triển khai các chương trình tập huấn, hướng đến mục tiêu trang bị kỹ năng sơ cấp cứu cho cộng đồng, giúp người dân biết cách hành động đúng trong những phút đầu của tình huống khẩn cấp.

Trong cấp cứu, những phút đầu tiên có thể quyết định cơ hội sống của người bệnh. Trước khi lực lượng y tế chuyên nghiệp tiếp cận hiện trường, việc nhận diện sớm tình trạng nguy hiểm, gọi cấp cứu và thực hiện các biện pháp sơ cứu phù hợp có ý nghĩa quan trọng trong duy trì sự sống, hạn chế tổn thương và giúp nạn nhân tiếp cận điều trị kịp thời.

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, Tài liệu Sơ cấp cứu Ngoại viện được biên soạn với sự hợp lực của các đơn vị có thế mạnh về đào tạo y khoa, khám chữa bệnh, cấp cứu trước bệnh viện và truyền thông sức khỏe. Sự kết hợp này giúp kết nối kiến thức khoa học với kinh nghiệm thực tiễn, đồng thời chuyển tải những nội dung chuyên môn thành tài liệu dễ tiếp cận, phù hợp với nhu cầu học tập và thực hành của cộng đồng.

Đội ngũ đồng chủ biên gồm TTƯT.PGS.TS.BS Võ Thành Toàn - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Sức khỏe, Phó Giám đốc Bệnh viện Thống Nhất; TS.BS Nguyễn Sĩ Bảo - Phó Hiệu trưởng, Trưởng khoa Y, Trường Đại học Khoa học Sức khỏe; và BS.CK2 Nguyễn Duy Long - Giám đốc Trung tâm Cấp cứu 115 TPHCM. Cùng tham gia biên soạn là các giảng viên, bác sĩ thuộc Khoa Y và những chuyên gia liên quan.

Được xây dựng theo định hướng mô hình Community First Aid Responders (CFARs) - Ứng phó sơ cứu cộng đồng, tài liệu cung cấp kiến thức từ cơ bản đến nâng cao, tập trung vào những kỹ năng thiết yếu: nhận diện tình trạng nguy hiểm, bảo đảm an toàn hiện trường, gọi cấp cứu và thực hiện các biện pháp sơ cứu ban đầu phù hợp trong phạm vi được đào tạo.

Điểm cốt lõi của tài liệu là giúp người dân chủ động hỗ trợ người gặp nạn trong những phút đầu tiên, không thay thế vai trò của nhân viên y tế mà góp phần thu hẹp khoảng trống trước khi lực lượng cấp cứu chuyên nghiệp tiếp cận. Qua đó, mỗi cá nhân có thể trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi cứu sống, góp phần hạn chế những tổn thương có thể phòng tránh và gia tăng cơ hội sống cho nạn nhân.

GS.TS Phan Bách Thắng - Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Sức khỏe, ĐHQG-HCM nhấn mạnh, phổ cập kiến thức sơ cấp cứu không chỉ nhằm giúp người dân xử trí đúng khi tai nạn xảy ra, mà còn góp phần nâng cao nhận thức, chủ động phòng ngừa và hạn chế những rủi ro có thể dẫn đến tình huống nguy hiểm.

“Nâng cao dân trí y tế không chỉ là giúp người dân biết cách ứng phó khi tai nạn xảy ra, mà còn giúp họ có ý thức phòng ngừa để hạn chế những tai nạn ấy ngay từ đầu”, GS.TS Phan Bách Thắng chia sẻ.

Ông đồng thời kỳ vọng, với sự đồng hành chuyên môn của các đơn vị y tế và thế mạnh truyền thông của AloBacsi, chương trình đào tạo sơ cấp cứu ngoại viện sẽ từng bước được triển khai rộng rãi tại các địa phương, đặc biệt là những khu vực còn hạn chế về điều kiện y tế. Qua đó, người dân không chỉ được trang bị kỹ năng ứng phó với tình huống khẩn cấp mà còn nâng cao khả năng tự chăm sóc, bảo vệ sức khỏe bản thân, gia đình và cộng đồng.

Từ giáo trình chuẩn hóa đến những lớp tập huấn trong cộng đồng

Chia sẻ về quá trình biên soạn, TTƯT.PGS.TS.BS Võ Thành Toàn cho biết, thực tế điều trị ghi nhận nhiều trường hợp nguy kịch được cứu sống nhờ người thân hoặc người chứng kiến biết sơ cấp cứu đúng cách. Tuy nhiên, vẫn còn những người bệnh tử vong hoặc chịu di chứng nặng nề vì không được hỗ trợ kịp thời trước khi đến bệnh viện.

Theo ông, khi AloBacsi đề xuất dự án truyền thông, đào tạo sơ cấp cứu ngoại viện và mời các đơn vị chuyên môn tham gia biên soạn giáo trình, lãnh đạo Trường Đại học Khoa học Sức khỏe, Bệnh viện Thống Nhất và Trung tâm Cấp cứu 115 TPHCM đã đồng thuận, huy động đội ngũ chuyên gia cùng thực hiện.

Trong thời gian ngắn, các giảng viên, bác sĩ đã khẩn trương chắt lọc kiến thức chuyên môn, kết hợp kinh nghiệm thực tiễn để hoàn thiện tài liệu phục vụ đào tạo và phổ cập kỹ năng sơ cấp cứu.

“Tài liệu Sơ cấp cứu Ngoại viện ra đời với mong mỏi duy nhất: trang bị kiến thức chuẩn xác và kỹ năng xử trí đúng đắn cho các lực lượng y tế tuyến đầu cũng như toàn thể cộng đồng, để mỗi người đều sẵn sàng trở thành “mắt xích” đầu tiên bảo vệ sự sống”, TTƯT.PGS.TS.BS Võ Thành Toàn nhấn mạnh.

Ở góc độ cấp cứu ngoại viện, BS.CK2 Nguyễn Duy Long đặc biệt nhấn mạnh vai trò của người có mặt đầu tiên tại hiện trường, nhất là trong các tình huống khẩn cấp xảy ra với trẻ em.

Theo bác sĩ, khi một đứa trẻ bị hóc dị vật, đuối nước, ngừng tim, ngừng thở, chấn thương hoặc bỏng nặng, người ở bên cạnh đầu tiên thường là cha mẹ, thầy cô hoặc người trực tiếp chăm sóc trẻ, chứ không phải nhân viên y tế.

“Nếu chỉ chờ nhân viên y tế đến mà không hành động, chúng ta có thể bỏ lỡ cơ hội cứu sống trẻ, hoặc khiến trẻ phải chịu những di chứng suốt đời”, BS.CK2 Nguyễn Duy Long cảnh báo.

Theo ông, phổ cập kiến thức và đào tạo kỹ năng sơ cấp cứu trong cộng đồng không chỉ giúp người dân ứng phó tốt hơn với tình huống khẩn cấp, mà còn góp phần trao thêm cơ hội sống, hạn chế những tổn thương và di chứng lâu dài cho người gặp nạn.

Không chỉ phục vụ học tập và đào tạo, sự ra đời của cuốn sách còn thể hiện ý nghĩa của việc phối hợp liên ngành giữa cơ sở giáo dục đại học, bệnh viện, hệ thống cấp cứu và đơn vị truyền thông. Đây là cách đưa tri thức y khoa đến gần hơn với đời sống, gắn kết thế mạnh chuyên môn của mỗi đơn vị với trách nhiệm nâng cao năng lực sơ cấp cứu trong cộng đồng.

Cuốn sách cũng là bước chuẩn bị quan trọng cho Dự án “Đào tạo kỹ năng sơ cấp cứu ngoại viện cho cộng đồng”, được AloBacsi khởi động nhân cột mốc 15 năm hình thành và phát triển, với sự đồng hành của ba đơn vị chuyên môn.

Theo định hướng triển khai, dự án sẽ tổ chức các khóa tập huấn trực tiếp, kết hợp hướng dẫn kiến thức với thực hành kỹ năng và xử trí tình huống. Chương trình hướng đến nhiều nhóm trong cộng đồng, ưu tiên những địa bàn xa trung tâm y tế, nơi việc tiếp cận lực lượng cấp cứu chuyên nghiệp còn gặp khó khăn.

Mục tiêu lâu dài là từng bước hình thành mạng lưới những “hạt nhân sơ cấp cứu”, góp phần nâng cao khả năng ứng phó ban đầu tại gia đình, trường học, cơ quan và những nơi công cộng.

Gieo những hạt giống đầu tiên cho cộng đồng biết sơ cấp cứu

Nhà báo Thái Tâm - Sáng lập và điều hành Hệ thống Kênh AloBacsi chia sẻ, sau hơn 15 năm hoạt động trong lĩnh vực truyền thông y tế, một trong những trăn trở lớn nhất của đơn vị là làm thế nào để kiến thức y khoa thực sự đến được với người dân vào thời điểm họ cần nhất.

Với sơ cấp cứu, điều đó càng cấp thiết bởi trong những phút đầu của một cơn ngừng tim, tai nạn hay đuối nước, người có cơ hội hỗ trợ nạn nhân sớm nhất thường chính là người đang có mặt bên cạnh.

Theo nhà báo Thái Tâm, cuốn sách là kết quả của sự chung sức giữa các đơn vị đào tạo, điều trị, cấp cứu và truyền thông. Đằng sau mỗi trang sách là tri thức của người thầy, kinh nghiệm của người thầy thuốc và tâm huyết hướng về cộng đồng.

“Với tôi, đây không đơn thuần là một cuốn sách. Đây là kim chỉ nam cho một hành trình lớn hơn: Hành trình xây dựng cộng đồng biết sơ cấp cứu và sẵn sàng là mắt xích đầu tiên trong hành trình cứu người”, nhà báo Thái Tâm bày tỏ.

Tài liệu Sơ cấp cứu Ngoại viện hiện được trưng bày tại Thư viện Trường Đại học Khoa học Sức khỏe, Thư viện ĐHQG-HCM và các đơn vị liên quan, tạo điều kiện để người đọc tiếp cận, tìm hiểu và sử dụng trong học tập, đào tạo.

Từ một giáo trình được chuẩn hóa đến những lớp tập huấn thực hành, các đơn vị kỳ vọng từng bước đưa kỹ năng sơ cấp cứu trở thành kiến thức thiết yếu trong đời sống, để khi biến cố xảy ra, người ở bên cạnh nạn nhân không chỉ biết gọi trợ giúp mà còn có thể hành động đúng trong phạm vi được đào tạo.

Bởi đôi khi, cơ hội sống của một người bắt đầu từ đôi tay và sự bình tĩnh của một người khác.