Intensive Care Fundamentals: Cẩm nang nhập môn hồi sức tích cực cho người mới bước vào ICU

Intensive Care Fundamentals: Practically Oriented Essential Knowledge for Newcomers to ICUs thuộc bộ sách Lessons from the ICU của European Society of Intensive Care Medicine (ESICM), do František Duška, Mo Al-Haddad và Maurizio Cecconi chủ biên, Nhà xuất bản Springer phát hành. Ấn bản đầu tiên xuất bản năm 2023; Springer hiện giới thiệu ấn bản thứ hai năm 2026, gồm khoảng 317 trang và hơn 90 hình minh họa.

Điểm đáng chú ý ngay từ tên sách là cụm từ “Practically Oriented Essential Knowledge” - những kiến thức thiết yếu được định hướng thực hành. Đây không phải cuốn sách nhằm bao quát toàn bộ y học hồi sức chuyên sâu, mà được thiết kế trước hết cho bác sĩ trẻ, điều dưỡng và các nhân viên y tế mới làm quen với môi trường ICU, đặc biệt là những người cần nhanh chóng xây dựng một nền tảng đủ chắc để tiếp cận người bệnh nặng.

Bắt đầu từ câu hỏi quan trọng nhất: bệnh nhân đang xấu đi như thế nào?

Một trong những phần đầu của sách tập trung vào nhận diện và ổn định ban đầu bệnh nhân diễn tiến cấp tính. Đây cũng là tư duy nền tảng của hồi sức: trước khi xác định một chẩn đoán hoàn chỉnh, người thầy thuốc phải nhận ra các rối loạn đe dọa tính mạng và ưu tiên xử trí chúng.

Từ nền tảng này, sách mở rộng sang những nội dung rất sát với công việc hằng ngày tại ICU như quy trình chăm sóc và các “bundle”, vận chuyển bệnh nhân trong bệnh viện, yếu tố con người và kỹ năng phi kỹ thuật, cũng như cách tiếp cận những quyết định khó và chăm sóc cuối đời.

Việc đưa human factors, giao tiếp và quyết định cuối đời vào cùng một giáo trình nhập môn cũng phản ánh một thực tế quan trọng: hồi sức tích cực không chỉ là máy thở, thuốc vận mạch hay các con số trên monitor. Khả năng phối hợp nhóm, nhận diện sai sót hệ thống, giao tiếp và đưa ra quyết định phù hợp với mục tiêu điều trị của người bệnh cũng là một phần của năng lực ICU.

Từ suy hô hấp, sốc đến nhiễm khuẩn huyết

Phần trọng tâm tiếp theo của Intensive Care Fundamentals đi vào các rối loạn chức năng cơ quan thường gặp ở người bệnh nặng.

Các chương bao gồm suy hô hấp và hỗ trợ hô hấp, sốc và theo dõi huyết động, rối loạn ý thức, phân tích khí máu, tổn thương thận cấp, nhiễm khuẩn huyết và sốc nhiễm khuẩn. Đây đều là những vấn đề mà một bác sĩ mới bước vào ICU gần như chắc chắn sẽ gặp trong những buổi trực đầu tiên.

Cách tổ chức nội dung của sách không chỉ hướng tới việc trả lời “bệnh này là gì”, mà chú trọng hơn vào những câu hỏi mang tính quyết định: bệnh nhân đang gặp vấn đề sinh lý nào, cần theo dõi chỉ số gì, điều gì phải xử trí trước và làm thế nào đánh giá đáp ứng điều trị.

Theo Springer, các mục tiêu học tập của sách được xác định bằng phương pháp modified Delphi, đồng thời nội dung sử dụng cách tiếp cận dựa trên tình huống lâm sàng và quá trình ra quyết định thực tế. Sách cũng tích hợp các phần tự đánh giá nhằm củng cố những kiến thức nền tảng của hồi sức tích cực.

Không né tránh những tình huống “đau đầu” trong ICU

Một điểm mạnh khác của sách là dành riêng phần nội dung cho các tình huống thường khiến người mới làm hồi sức gặp khó khăn.

Người đọc sẽ lần lượt tiếp cận giảm oxy máu và bất đồng bộ bệnh nhân - máy thở, rối loạn nhịp, bệnh nhân nặng có xuất huyết, giảm đau - an thần, mê sảng và rối loạn giấc ngủ, rối loạn điện giải cũng như thất bại cai máy thở.

Đây là cách tiếp cận khá thực dụng. Thay vì chỉ học từng bệnh theo hệ cơ quan, người đọc được đặt trước những “problem” thường xuất hiện ngay tại giường bệnh: SpO2 tụt khi đang thở máy thì nghĩ gì trước? Bệnh nhân kích động cần đánh giá nguyên nhân nào? Vì sao bệnh nhân không cai được máy thở?

Chính cấu trúc theo vấn đề khiến cuốn sách phù hợp để đọc song song với những ngày trực ICU, hơn là chỉ dùng như một tài liệu đọc từ đầu đến cuối.

Một cuốn sách để xây nền, không phải thay thế giáo trình chuyên sâu

Điểm cần lưu ý là Intensive Care Fundamentals đúng như tên gọi của nó: fundamentals.

Với người đã làm hồi sức lâu năm, cuốn sách khó có thể thay thế những tài liệu chuyên sâu về thở máy, huyết động, ECMO, CRRT hay các guideline cập nhật cho từng bệnh cảnh cụ thể. Nhưng đối với sinh viên y khoa những năm cuối, bác sĩ nội trú, bác sĩ trẻ chuẩn bị luân khoa ICU, điều dưỡng hồi sức hoặc bác sĩ của các chuyên khoa thường xuyên phải tiếp cận người bệnh nặng, đây lại là một điểm khởi đầu hợp lý.

Sách còn có các phụ lục thực hành như bảng thuốc ICU, checklist, thuật toán và hướng dẫn giúp bác sĩ trẻ thích nghi với môi trường hồi sức. Ở ấn bản thứ hai, Springer cho biết các chương cũng được rà soát bởi những chuyên gia đầu ngành tương ứng.

Quan trọng hơn, cuốn sách được xây dựng trong khuôn khổ chương trình đào tạo Intensive Care Fundamentals của ESICM, với mục tiêu chuẩn hóa kiến thức nhập môn hồi sức cho những người mới bước vào lĩnh vực này.

Nếu cần một cuốn sách giải thích mọi ngóc ngách của hồi sức tích cực, Intensive Care Fundamentals có thể chưa đủ. Nhưng nếu câu hỏi là “Một người mới bước vào ICU nên biết điều gì trước tiên?”, đây chính là câu hỏi mà cuốn sách được thiết kế để trả lời.

Thông tin sách

• Tên: Intensive Care Fundamentals: Practically Oriented Essential Knowledge for Newcomers to ICUs

• Chủ biên: František Duška, Mo Al-Haddad, Maurizio Cecconi

• Bộ sách: Lessons from the ICU

• Đơn vị: European Society of Intensive Care Medicine

• Nhà xuất bản: Springer Cham

• Ấn bản mới: Second Edition, 2026

• Độ dài: khoảng 317 trang

• DOI ấn bản 2: 10.1007/978-3-032-25119-0.