Có thể bạn chưa biết: Đâu là ca phẫu thuật thất bại nhất trong lịch sử không?

Một ca phẫu thuật được ghi nhận với tỷ lệ tử vong lên tới 300% đã trở thành câu chuyện hy hữu trong lịch sử y học thế giới. Dù là bác sĩ tài năng với tốc độ mổ “thần tốc”, Robert Liston (Scotland) vẫn để lại bài học đắt giá về rủi ro y khoa trong thời kỳ chưa có gây mê và kiểm soát nhiễm trùng.

Đầu những năm 1840, khi thuốc mê chưa xuất hiện, phẫu thuật là một cuộc “đua tốc độ” giữa bác sĩ và cơn đau của bệnh nhân. Người bệnh thường phải uống nhiều rượu rum hoặc thuốc phiện, sau đó bị buộc chặt trên bàn mổ để tránh cử động. Trong bối cảnh đó, tốc độ trở thành yếu tố sống còn, giúp giảm đau và tăng cơ hội sống sót.

Tại London (Anh), bác sĩ Robert Liston được xem là “tay mổ nhanh nhất vùng West End”. Ông có thể cắt khối u nặng 20 kg trong 4 phút hoặc thực hiện đoạn chi chỉ trong 28 giây. Trong thời gian làm việc tại Bệnh viện Đại học London, tỷ lệ tử vong của bệnh nhân do ông phẫu thuật là 1/10, thấp hơn đáng kể so với mức 1/4 tại Bệnh viện St. Bartholomew.

Tuy nhiên, chính biệt tài mổ nhanh cùng phong cách trình diễn trước đông người đã dẫn đến ca phẫu thuật nổi tiếng với tỷ lệ tử vong 300%.

Theo ghi nhận, Liston tiếp nhận một bệnh nhân nam cần cắt bỏ chân. Trước sự chứng kiến của đồng nghiệp và sinh viên y khoa, ông tuyên bố thời gian thực hiện chỉ khoảng 2 phút rưỡi. Trong quá trình mổ, để tăng tốc độ, ông ngậm dao trong miệng và dùng cưa để cắt chi dưới đầu gối, sau đó khâu lại vết thương trong tiếng cổ vũ của đám đông.

Toàn bộ ca mổ hoàn thành đúng như dự kiến. Tuy nhiên, sai sót nghiêm trọng đã xảy ra khi Liston vô tình cắt phải ngón tay của một trợ lý. Vài ngày sau, cả bệnh nhân lẫn trợ lý đều tử vong do hoại tử.

Bi kịch chưa dừng lại ở đó. Trong lúc thao tác, ông còn làm rách áo một bác sĩ lớn tuổi đứng xem. Quá hoảng sợ vì nghĩ mình bị thương, vị bác sĩ này lên cơn đau tim và qua đời ngay sau đó.

Với ba người tử vong từ một ca phẫu thuật, sự kiện này được ghi nhận là ca “mổ một chết ba”, trở thành một trong những thất bại nổi tiếng nhất trong lịch sử y học.

Dù vậy, Robert Liston vẫn có nhiều đóng góp quan trọng. Ngày 21/12/1846, ông thực hiện thành công ca phẫu thuật đầu tiên tại châu Âu áp dụng phương pháp gây tê bằng ête. Ông cũng để lại nhiều phát minh được sử dụng trong điều trị đến ngày nay.

Câu chuyện về ca mổ này không chỉ phản ánh những hạn chế của y học thời tiền gây mê và kháng sinh, mà còn là lời nhắc về rủi ro trong thực hành y khoa. Trong một số trường hợp, tốc độ không phải là yếu tố quyết định, thậm chí có thể trở thành nguyên nhân dẫn đến hậu quả nghiêm trọng hơn cả bệnh lý.