Cơ chế bồi thường tai biến sau tiêm chủng

Dự thảo Nghị định do Bộ Y tế chủ trì xây dựng đã đưa ra những quy định cụ thể nhằm làm rõ cơ chế bồi thường trong tiêm chủng, đặc biệt là khi xảy ra tai biến ảnh hưởng đến sức khỏe hoặc tính mạng. Nội dung này đang thu hút nhiều ý kiến liên quan đến sự minh bạch và công bằng trong bảo vệ quyền lợi người dân.

Theo ông Dương Chí Nam - Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), căn cứ khoản 3 Điều 23 Luật Phòng bệnh, các trường hợp tiêm chủng bắt buộc như trong Chương trình tiêm chủng mở rộng hoặc tiêm chống dịch, nếu xảy ra tai biến nghiêm trọng sẽ được Nhà nước bồi thường từ ngân sách. Đây là cơ chế nhằm bảo vệ người dân khi thực hiện nghĩa vụ phòng bệnh vì cộng đồng.

Ngược lại, với tiêm chủng tự nguyện tại các cơ sở tư nhân, trách nhiệm bồi thường thuộc về đơn vị cung ứng dịch vụ theo quy định của Bộ luật Dân sự. Cụ thể, Điều 584 và Điều 608 quy định cá nhân, tổ chức cung cấp hàng hóa, dịch vụ gây thiệt hại đến sức khỏe, tính mạng hoặc cung ứng vắc xin không đảm bảo chất lượng phải có trách nhiệm bồi thường.

Cơ quan soạn thảo cho biết, việc phân định rõ trách nhiệm này nhằm tránh chồng chéo, đồng thời không tạo ra bất bình đẳng trong bảo vệ quyền lợi người dân giữa các hình thức tiêm chủng.

Hiện Bộ Y tế đang tiếp tục hoàn thiện các quy định chi tiết liên quan đến xác định trường hợp được bồi thường, phạm vi và mức bồi thường, quy trình xác định nguyên nhân tai biến, cơ chế giải quyết khiếu nại và trình tự chi trả.

Theo quy định hiện hành, mức bồi thường tối đa là 30 lần mức lương cơ sở cùng chi phí khám chữa bệnh đối với trường hợp để lại di chứng, khuyết tật; trường hợp thiệt hại về tính mạng được hỗ trợ bù đắp tổn thất tinh thần là 100 triệu đồng. Mức hỗ trợ này đã được áp dụng gần 10 năm và chưa ghi nhận vướng mắc lớn.

Một nội dung quan trọng khác là cơ chế hoạt động của Hội đồng tư vấn chuyên môn. Theo Dự thảo, hội đồng không chỉ gồm cán bộ y tế địa phương mà còn có sự tham gia của các chuyên gia từ các viện đầu ngành như Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương, Viện Pasteur TPHCM, các trường đại học y và bệnh viện tuyến Trung ương.

Thành phần hội đồng bao gồm chuyên gia về vắc xin, dịch tễ học và các bác sĩ lâm sàng ở nhiều chuyên khoa. Đáng chú ý, những người trực tiếp tham gia tiêm chủng sẽ không được tham gia hội đồng nhằm tránh xung đột lợi ích. Hội đồng hoạt động độc lập, chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết luận chuyên môn và có thể mời thêm chuyên gia pháp lý, tài chính hoặc pháp y khi cần thiết.

Dự thảo cũng nhấn mạnh quyền của người dân trong việc khiếu nại nếu không đồng ý với kết luận. Người bị thiệt hại hoặc thân nhân có thể đề nghị cơ quan quản lý cấp trên xem xét lại hoặc thành lập hội đồng chuyên môn cấp Trung ương. Đồng thời, người dân có quyền khởi kiện tại tòa án theo quy định pháp luật.

Một điểm đáng chú ý là nguyên tắc “Nhà nước chi trả trước” đối với tiêm chủng bắt buộc nhằm hỗ trợ kịp thời cho người dân. Tuy nhiên, nếu xác định nguyên nhân tai biến do lỗi từ sản xuất, bảo quản vắc xin hoặc quy trình tiêm chủng, các tổ chức liên quan sẽ phải hoàn trả ngân sách.

Theo cơ quan soạn thảo, cơ chế này không chỉ bảo đảm quyền lợi người dân mà còn tạo áp lực nâng cao chất lượng toàn bộ chuỗi cung ứng vắc xin, từ sản xuất đến tiêm chủng, hướng tới một hệ thống phòng bệnh minh bạch, an toàn và đáng tin cậy.