Ủy ban tư vấn FDA không thông qua đơn xin phê duyệt liệu pháp Deramiocel trong điều trị hội chứng loạn dưỡng cơ Duchenne
Trong phiên họp ngày 29/07/2026, Ủy ban tư vấn FDA đã bỏ phiếu bác bỏ việc phê duyệt liệu pháp Deramiocel trong điều trị hội chứng loạn dưỡng cơ Duchenne, do không đủ dữ liệu cho thấy hiệu quả lâm sàng. Kết quả cuộc bỏ phiếu đã gây bất lợi rất lớn cho liệu pháp này trước khi FDA ra quyết định chính thức vào ngày 22/08/2026.
1. Giới thiệu về Deramiocel
Deramiocel là một liệu pháp tế bào đồng loài do công ty Capricor Therapeutics nghiên cứu và phát triển. Liệu pháp này sử dụng các tế bào có nguồn gốc từ cầu tim (cardiosphere-derived cells - CDC), chứa các túi ngoại bào (exosomes) có khả năng tiết ra các yếu tố điều hòa miễn dịch, chống viêm và giảm xơ hóa. Mục tiêu chính của Deramiocel là làm chậm quá trình suy giảm chức năng cơ tim và cơ xương ở bệnh nhân mắc hội chứng loạn dưỡng cơ Duchenne (Duchenne muscular dystrophy – DMD), một hội chứng di truyền hiếm gặp gây thoái hóa cơ. Bệnh cơ tim do loạn dưỡng cơ Duchenne là nguyên nhân tử vong hàng đầu ở nhóm bệnh nhân này, nên Deramiocel được kỳ vọng sẽ giải quyết nhu cầu y tế khẩn thiết chưa có lời giải.
2. Kết quả thử nghiệm lâm sàng phase 3 (HOPE-3) mới công bố
Kết quả thử nghiệm lâm sàng có tên HOPE-3 (https://clinicaltrials.gov/study/NCT05126758) sử dụng liệu pháp này đã được báo cáo tại hội nghị thường niên của Học viện Thần kinh học Hoa Kỳ diễn ra vào ngày 18-22/04/2026, và mới đăng trên tạp chí The Lancet ngày 29/07/2026. Đây là nghiên cứu pha 3, đa trung tâm, phân nhóm ngẫu nhiên, mù đôi, có đối chứng giả dược được tiến hành tại 20 trung tâm y tế hàng đầu tại Hoa Kỳ.
Đối tượng tham gia gồm 139 bệnh nhân nam 10-22 tuổi, mắc hội chứng loạn dưỡng cơ Duchene giai đoạn tiến triển (hầu hết mất khả năng vận động chi dưới/không thể đi lại), trong đó 106 bệnh nhân được lựa chọn và phân nhóm ngẫu nhiên để truyền Deramiocel (54 người) và giả dược (52 người) với tần suất 3 tháng/lần trong 12 tháng. Các tiêu chí đánh giá bao gồm: tiêu chí chính là mức độ biến đổi chức năng vận động chi trên sau 12 tháng đo bằng thang điểm chuẩn hóa PUL v2.0 (Performance of Upper Limb), tiêu chí phụ là đánh giá chức năng cơ tim qua phân xuất tống máu thất trái (Left Ventricular Ejection Fraction – LVEF) bằng chụp cộng hưởng từ tim (MRI), nồng độ enzyme báo hiệu tổn thương cơ tim (creatine kinase-myocardial band – CK-MB), và đánh giá độ an toàn/khả năng dung nạp.
Kết quả thu được khá thành công, nhóm sử dụng Deramiocel có tốc độ suy giảm chức năng chi trên chậm hơn 54% so với nhóm đối chứng, và làm chậm quá trình suy giảm chức năng đối với vận động khuỷu tay – cẳng tay tới 65%. Chỉ số LVEF tốt hơn rõ rệt, nồng độ CK-MB (thể hiện tổn thương tim) giảm đáng kể, MRI tim cho thấy hạn chế lan rộng của mô xơ/sẹo cơ tim ở nhóm điều trị so với đối chứng. Liệu pháp này an toàn, không ghi nhận biến cố bất lợi nghiêm trọng, các phản ứng dị ứng hầu hết ở mức độ nhẹ và trung bình, tự hết hoặc được kiểm soát tốt trong 24–48 giờ.
3. Cuộc bỏ phiếu tại Ủy ban tư vấn FDA ngày 29/7/2026
Vào ngày 29/07/2026, Ủy ban Tư vấn về Liệu pháp Tế bào, Mô và Gen (the Cellular, Tissue and Gene Therapies Advisory Committee – CTGTAC) của Cục quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (the U. S. Food and Drug Administration – FDA) đã tổ chức phiên họp đánh giá hồ sơ đăng ký cấp phép sinh học của Capricor. Hội đồng chuyên gia đã bỏ phiếu phản đối phê duyệt Deramiocel, với 9 phiếu thuận và 3 phiếu chống, kết luận rằng bằng chứng hiện tại không cung cấp bằng chứng thuyết phục về hiệu quả trong điều trị bệnh cơ tim do loạn dưỡng cơ Duchene. Những nguyên nhân chính dẫn đến sự phản đối của hội đồng bao gồm:
Sửa đổi kế hoạch phân tích thống kê (Statistical Analysis Plan – SAP) và mất ý nghĩa thống kê: FDA chỉ ra rằng Capricor đã liên tục chỉnh sửa SAP sau khi phần ngẫu nhiên của thử nghiệm HOPE-3 đã kết thúc, tạo ra ít nhất 3 phiên bản sửa đổi (SAP 1.7, SAP 2.0 và SAP 3.0), trong đó phiên bản cuối cùng chỉ được chốt đúng vào ngày khóa dữ liệu và mở mù). Phân tích độc lập của FDA dựa trên SAP 1.1 cho thấy HOPE-3 hoàn toàn thất bại ở thang điểm PUL v2.0 (với p = 0,24) và LVEF (p = 0,97), chỉ đến phiến bản SAP 3.0 thì kết quả mới có ý nghĩa thống kê.
Vi phạm nguyên tắc phân tích trên toàn bộ bệnh nhân ban đầu và thiếu hụt dữ liệu: Có 23 trong tổng số 106 bệnh nhân (22%) không được phân tích tiêu chí phụ điều chỉnh do thiếu dữ liệu đầy đủ tạo mốc nền hoặc điểm cuối, đi ngược lại nguyên tắc phân tích trên toàn bộ bệnh nhân ban đầu (Intent-To-Treat – ITT).
Khả năng làm mất tính mù đôi (double-blind) của thử nghiệm: Tỷ lệ phản ứng quá mẫn ở nhóm dùng Deramiocel cao vượt trội so với giả dược (42% so với 15%), dấy lên lo ngại rằng bác sĩ hoặc bệnh nhân có thể đoán được mình đang dùng thuốc hay giả dược, làm mất tính bảo mật mù đôi của nghiên cứu và ảnh hưởng đến tính khách quan của kết quả đánh giá.
Giá trị của chỉ số phân xuất tống máu thất trái (LVEF): Nhiều thành viên ủy ban nhấn mạnh rằng họ chưa thấy bằng chứng chứng minh rằng LVEF có thể đóng vai trò như một tiêu chí thay thế đã được xác thực để phản ánh lợi ích lâm sàng thực tế cho bệnh nhân loạn dưỡng cơ Dunchene. Đồng thời, dữ liệu LVEF và chức năng chi trên rất nhạy cảm với cách xử lý dữ liệu thiếu và giả địn phân tích, khiến kết quả không đủ độ tin cậy khoa học.
Tính an toàn: Một số thành viên trong ủy ban bày tỏ lo ngại về một tín hiệu an toàn liên quan đến sự gia tăng thể tích thất trái ở nhóm điều trị, đòi hỏi phải được đánh giá kỹ lưỡng thêm trước khi đưa ra thị trường.
4. Hành trình chông gai và đầy tranh cãi của Deramiocel trong quá trình xin cấp phép
Capricor đã nỗ lực đưa Deramiocel ra thị trường, tuy nhiên hành trình này là một chuỗi biến động và tranh cãi pháp lý kéo dài giữa doanh nghiệp và cơ quan quản lý.
Ngày 02/01/2025, Capricor Therapeutics hoàn tất việc nộp hồ sơ xin cấp phép sản phẩm sinh học (Biologics License Application – BLA) cho Deramiocel. Ngày 04/03/2025, FDA chấp nhận và xếp loại đánh giá ưu tiên (Priority Review) với mốc thời gian đưa ra quyết định phê duyệt hay từ chối (ngày PDUFA – Prescription Drug User Fee Act) ban đầu là 31/08/2025.
Tháng 07/2025, Thư phản hồi hoàn chỉnh (Complete Response Letter – CRL) đầu tiên được FDA công bố chính thức từ chối hồ sơ BLA ban đầu của Deramiocel dựa trên dữ liệu pha 2 (HOPE-2), do thử nghiệm không đáp ứng yêu cầu pháp lý về bằng chứng hiệu quả lâm sàng rõ ràng và không đạt các tiêu chí đã đề ra. Tháng 12/2025, Capricor đã công bố kết quả tích cực từ thử nghiệm pha 3 (HOPE-3) và nộp lại hồ sơ BLA bổ sung. Đến tháng 03/2026, FDA đồng ý tiếp nhận xem xét lại.
Đến nửa cuối tháng 07/2026, những bất đồng đã bùng nổ trước phiên điều trần. Ngay trước cuộc họp của ủy ban tư vấn, FDA đã công bố tài liệu đánh giá chỉ trích gay gắt phương pháp phân tích của Capricor, khiến giá cổ phiếu của công ty (mã CAPR trên sàn chứng khoán NASDAQ) sụt giảm tới 40-67%. Ngược lại, doanh nghiệp vẫn luôn khẳng định sự thành công của thử nghiệm, dẫn chứng về kết quả thử nghiệm HOPE-3 (được đăng trên tạp chí The Lancet ngày 29/07/2026, cùng ngày diễn ra cuộc bỏ phiếu của Ủy ban tư vấn FDA), và tin tưởng Deramiocel sẽ được FDA phê duyệt chính thức, ngay cả trong tuyên bố sau cuộc bỏ phiếu với kết quả không mong muốn này.
Tài liệu tham khảo
McDonald C. M., Villa C., and Soslow J. (2026). Deramiocel Heart-Derived Cellular Therapy in Advanced Duchenne Muscular Dystrophy (HOPE-3): A Phase 3, Randomised, Double-Blind, Placebo-Controlled Trial. The Lancet. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(26)01385-1
