Tại sao thuốc diệt H.P (H.Pylori) ở Nhật hiệu quả với người Nhật, nhưng với người Việt lại khác?

Tháng rồi mình gặp liền mấy ca nên hôm nay mình muốn chia sẻ một chút về cái dạ dày – một chủ đề mà nhiều bạn người Việt sống tại Nhật hay gặp phải.

Chắc hẳn không ít lần bạn cảm thấy đau âm ỉ vùng thượng vị, đầy hơi, ợ chua, buồn nôn, hay cứ ăn vào là ấm ách khó chịu rồi tự nhủ: "Chắc dạo này stress quá, dạ dày lại yếu rồi". Nhưng bạn có biết có thể thủ phạm đứng sau những triệu chứng này rất có thể là vi khuẩn H.pylori (H.P.) – cũng là tác nhân chính gây viêm loét dạ dày-tá tràng và làm tăng nguy cơ ung thư dạ dày về lâu dài.

Là bác sĩ người Việt Nam làm việc tại Nhật Bản, mình nhận thấy có nhiều điểm thú vị liên quan tới con vi khuẩn này: cùng là nhiễm HP nhưng cách tiếp cận ở hai nước khá khác nhau.

1. Khác biệt về tỷ lệ nhiễm bệnh

Tại Nhật Bản: Nhờ môi trường vệ sinh cải thiện và thay đổi thói quen sinh hoạt, tỷ lệ nhiễm HP ở thế hệ trẻ Nhật giảm rất nhiều. Tỉ lệ này ở nhóm sinh sau năm 1990–2000 chỉ còn khoảng 6%- 15%. Nghĩa là, đa số người trẻ Nhật không còn bị nhiễm.

Tại Việt Nam: Tỷ lệ nhiễm trong cộng đồng vẫn còn cao, dao động từ 50% đến 70%. Điều này đồng nghĩa với việc phần lớn người Việt chúng ta mang sẵn vi khuẩn này trong người.

2. Câu chuyện "kháng thuốc" và phác đồ điều trị

Nhiều bạn hay rỉ tai nhau rằng "Thuốc trị HP ở Nhật nhạy lắm, uống là khỏi". Thực ra, hiệu quả cao một phần là do thuốc Nhật được đóng gói dưới dạng dải/sheet gồm 3 loại thuốc rất tiện lợi, dễ uống và dễ tuân thủ (ít bỏ liều). Nhưng một lý do quan trọng nữa là vi khuẩn HP ở người Nhật ít kháng thuốc.

Tại Việt Nam, tình trạng kháng kháng sinh đang ở mức báo động (kháng clarithromycin khoảng 35%, metronidazole lên tới 70%). Vì vậy, nếu bê nguyên phác đồ kinh điển điều trị cho người Việt, tỷ lệ thất bại là khá cao; nhiều người phải đổi sang các phác đồ cứu vãn (như phác đồ 4 thuốc).

Lời khuyên cho người Việt tại Nhật

• Có triệu chứng tiêu hóa kéo dài thì nên nghĩ đến nhiễm HP và đi kiểm tra. Tiếp cận nội soi dạ dày ở Nhật rất tiện lợi và dễ chịu hơn nếu làm nội soi gây mê nhẹ.

• Nếu đã bị và cần điều trị HP, hãy uống thuốc đúng hướng dẫn và nhớ test lại để xác nhận đã diệt trừ thành công.

• Nếu ngoài 40 tuổi, đặc biệt có triệu chứng hoặc từng mắc bệnh dạ dày, đừng quá sợ nội soi. Ở Nhật, đây là một xét nghiệm rất thường quy và là một trong những cách hiệu quả nhất để phát hiện sớm ung thư dạ dày.

Nếu bạn không biết tiếp cận các phòng khám tiêu hóa gần nhà, hãy hỏi người Nhật xung quanh hoặc nhắn tin cho mình.

TS.BS Phạm Nguyên Quý

Trưởng khoa Ung thư Nội khoa

Bệnh viện Trung ương Kyoto Miniren

NCV lâm sàng Đại học Kyoto

Đồng sáng lập Y học cộng đồng

BS tư vấn/cố vấn tại Bernard Healthcare và OHDoctor