Bác sĩ BV Chợ Rẫy cùng đồng nghiệp đỡ đẻ bé sinh non trên chuyến bay từ Đan Mạch về TPHCM

Khoảng 1 giờ sáng ngày 6/9, chuyến bay từ Đan Mạch về Việt Nam vẫn còn cách điểm đến khoảng 3 giờ. Giữa hành trình tưởng như sẽ trôi qua bình thường, giọng tiếp viên bất ngờ vang lên, tìm kiếm nhân viên y tế hỗ trợ một hành khách đang mang thai và có dấu hiệu chuyển dạ sinh non.

Nghe thông báo, BS Hồ Khánh Thành - Phòng Kế hoạch tổng hợp, Bệnh viện Chợ Rẫy lập tức rời chỗ ngồi. Khi ấy, bác sĩ không kịp nghĩ nhiều, chỉ muốn nhanh chóng tiếp cận để xem mình có thể làm gì cho hành khách.

Sản phụ là người Việt Nam, khoảng 24-25 tuổi, mang thai lần đầu và thai kỳ mới ở khoảng tuần thứ 30. Ban đầu, BS Thành cho rằng người mẹ có thể quá lo lắng nên xuất hiện biểu hiện giống một cơn hoảng sợ. Nhưng những gì diễn ra sau đó cho thấy tình huống nghiêm trọng hơn nhiều.

Từ dấu hiệu chuyển dạ đến tiếng khóc sau 6-7 phút

Bụng sản phụ gò mạnh. Qua kiểm tra, BS Thành nhận thấy người mẹ đã chảy ối và đầu em bé đã xuống. Không còn thời gian để chờ đợi, bác sĩ xác định sản phụ thực sự chuyển dạ và cần được hỗ trợ sinh ngay trên máy bay.

BS Thành nhớ lại, với một em bé sinh non, điều quan trọng nhất lúc đó là phải nhanh chóng đỡ em bé, bởi nếu để kéo dài thì nguy cơ ảnh hưởng đến hô hấp của bé có thể tăng lên.

Cùng có mặt hỗ trợ sản phụ còn có một bác sĩ, một điều dưỡng người nước ngoài, một bác sĩ tim mạch và một bác sĩ nhi người Việt Nam. Không ai trong số họ là bác sĩ sản khoa. Họ cũng chưa từng làm việc cùng nhau trước đó. Thế nhưng trong hoàn cảnh khẩn cấp, ranh giới về chuyên môn, quốc tịch và ngôn ngữ nhanh chóng được nối lại bằng một mục tiêu chung: bảo đảm an toàn cho hai mẹ con.

Mỗi người hỗ trợ trong phạm vi chuyên môn của mình, cùng trao đổi và chuẩn bị phương án ứng phó với những nguy cơ có thể xảy ra. Tổ bay tích cực phối hợp, bố trí sản phụ nằm tại khu vực khoang thương gia, nơi có không gian thuận lợi hơn để thực hiện cuộc sinh đặc biệt.

Dù đau và phải đối diện với một tình huống hoàn toàn ngoài dự liệu, sản phụ vẫn giữ được bình tĩnh. Người mẹ thực hiện tốt hướng dẫn nín thở, rặn theo nhịp của bác sĩ. Nhờ biết nhiều ngôn ngữ, chị còn hỗ trợ phiên dịch, giúp việc giao tiếp giữa các thành viên trong nhóm y tế thuận lợi hơn.

Với BS Thành, đây cũng là một thử thách không nhỏ. Lần gần nhất bác sĩ trực tiếp đỡ sinh tại khoa Cấp cứu, Bệnh viện Chợ Rẫy đã cách đây khoảng 12 năm.

Bác sĩ chia sẻ, bản thân cũng lo lắng, bởi đây là một tình huống rất đặc biệt. Tuy nhiên, trong cấp cứu không có nhiều thời gian để lo. Khi nhận thấy sản phụ đã chảy ối và sờ thấy đầu em bé, tôi chỉ tập trung vào việc trước mắt là hỗ trợ sản phụ sinh an toàn.

Từ lúc bắt đầu đỡ sinh, chỉ khoảng 6-7 phút sau, em bé nặng 1,3 kg đã chào đời. Tiếng khóc của con vang lên giữa khoang máy bay, khép lại những phút căng thẳng nhất nhưng đồng thời mở ra một chặng xử trí mới.

Da kề da giữa khoang máy bay và quyết định hạ cánh khẩn cấp

Với một trẻ sinh non trong điều kiện thiếu phương tiện y tế, giữ ấm và theo dõi hô hấp là những việc được ưu tiên ngay sau sinh. Không có lồng ấp hay các thiết bị như tại bệnh viện, nhóm nhân viên y tế phải tận dụng những vật dụng sẵn có.

Mọi người thống nhất để em bé da kề da trên ngực mẹ. Một phần áo của sản phụ được cắt để đặt bé sát vào người mẹ, vừa duy trì sự tiếp xúc vừa hỗ trợ giữ ấm. Do không có dây chuyên dụng để thắt dây rốn, nhóm y tế sử dụng dây đeo của chiếc khẩu trang còn nguyên trong gói vô trùng, sau đó mới tiến hành cắt dây rốn.

Một điều dưỡng nữ tiếp tục hỗ trợ đặt đường truyền và truyền dịch cho sản phụ. Huyết áp của người mẹ khi ấy khoảng 110/70 mmHg. Em bé khóc, tự thở tốt; người mẹ vẫn tỉnh táo và liên tục gửi lời cảm ơn những người đã có mặt bên mình trong thời khắc đặc biệt.

Tuy nhiên, chuyến bay vẫn còn hơn 2 giờ mới về đến Việt Nam. Với một em bé sinh non chỉ nặng 1,3 kg, việc tiếp tục hành trình trong thời gian dài có thể tiềm ẩn nguy cơ. Nhóm y tế cùng tổ bay phải nhanh chóng cân nhắc giữa việc bay tiếp hay hạ cánh tại một sân bay gần hơn để hai mẹ con được tiếp cận cơ sở y tế sớm nhất.

Bangkok cách khoảng 1 giờ 20 phút và đã cho phép máy bay hạ cánh. Myanmar chỉ cách khoảng 20 phút nhưng ban đầu thủ tục xin phép chưa hoàn tất. Sau khi tiếp tục trao đổi, phía Myanmar đồng ý tiếp nhận chuyến bay. Phương án hạ cánh tại đây được lựa chọn.

Khi máy bay đáp xuống, mẹ và bé được đưa vào bệnh viện tại Myanmar để tiếp tục chăm sóc. Những hành khách còn lại chờ trên máy bay trong lúc tiếp nhiên liệu trước khi tiếp tục hành trình về Việt Nam.

Với BS Hồ Khánh Thành, điều còn đọng lại không chỉ là khoảnh khắc đón một sinh linh giữa trời, mà còn là sự bình tĩnh của người mẹ và tinh thần tương trợ của những người vốn xa lạ.

Không ai bước lên chuyến bay ấy với sự chuẩn bị cho một ca sinh non. Nhưng khi một người cần giúp đỡ, những nhân viên y tế thuộc nhiều chuyên khoa, đến từ nhiều nơi đã cùng có mặt, chia sẻ trách nhiệm và hành động trong khả năng của mình.

Theo BS Hồ Khánh Thành, sứ mệnh nghề y không chỉ là những lúc công tác trong bệnh viện, khi có đầy đủ đồng nghiệp và trang thiết bị hỗ trợ, mà còn là sự xuất hiện kịp thời trong những tình huống đột ngột khi người bệnh cần giúp đỡ.

Chỉ trong khoảng 20 phút, giữa một hành trình còn dang dở, một em bé đã đến với thế giới theo cách không ai có thể dự đoán. Không phòng sinh, không sự chuẩn bị từ trước, điều làm nên kết thúc bình an là sự bình tĩnh của người mẹ, kinh nghiệm của người thầy thuốc và những bàn tay xa lạ đã kịp thời tìm đến nhau.