Chọn tạp chí quốc tế: Nên nhìn Quartile hay Scope trước?
Một nghiên cứu sinh hoàn thành bản thảo và bắt đầu tìm tạp chí để gửi bài. Tiêu chí đầu tiên được đặt ra là Q1. Sau khi lọc một số tạp chí Q1, tác giả chọn journal có chỉ số ảnh hưởng cao và gửi bài. Vài ngày sau, bản thảo bị từ chối ngay ở vòng biên tập vì không phù hợp với phạm vi của tạp chí.
Phản ứng đầu tiên thường là: “Bài chưa đủ tốt để vào Q1”. Nhưng vấn đề đôi khi xuất hiện sớm hơn nhiều: manuscript đã được gửi nhầm journal.
Vậy khi lựa chọn tạp chí quốc tế, nên ưu tiên Quartile hay Scope Match?
Câu trả lời hợp lý là: hai tiêu chí này không thay thế nhau. Chúng trả lời hai câu hỏi khác nhau và nên được sử dụng ở những giai đoạn khác nhau của quá trình chọn journal.
Quartile thực sự cho biết điều gì?
Quartile thường được thể hiện dưới dạng Q1, Q2, Q3 và Q4, phản ánh vị trí tương đối của một tạp chí trong một nhóm ngành cụ thể.
Điểm quan trọng là Q không phải một nhãn chất lượng tuyệt đối và cố định.
Trong Journal Citation Reports (JCR) của Clarivate, một tạp chí có thể được xếp vào nhiều nhóm ngành khác nhau và có Quartile khác nhau ở từng nhóm. Vì vậy, khi nói một journal “Q1”, cần xác định thêm hệ thống xếp hạng, năm và subject category tương ứng.
Với Scopus, CiteScore được tính từ số trích dẫn và số tài liệu trong cửa sổ 4 năm. Scopus cũng cung cấp CiteScore Rank, Percentile và Quartile theo từng lĩnh vực. Chính Elsevier lưu ý không nên so sánh trực tiếp CiteScore tuyệt đối giữa các ngành vì hành vi xuất bản và trích dẫn khác nhau; Percentile hoặc các chỉ số chuẩn hóa theo lĩnh vực phù hợp hơn cho so sánh liên ngành.
Nói cách khác, Q1 cho biết journal đang nằm ở nhóm cao trong một hệ thống phân loại cụ thể. Nó không có nghĩa mọi bài đăng ở Q1 đều tốt hơn mọi bài đăng ở Q2.
Quartile là chỉ số ở cấp độ tạp chí, không phải “điểm chất lượng” của từng manuscript.
Scope Match không đơn giản là cùng chủ đề
Nếu Quartile trả lời câu hỏi journal đứng ở đâu trong lĩnh vực, thì Scope Match trả lời câu hỏi quan trọng hơn ở bước đầu:
Bản thảo này có thực sự thuộc loại nghiên cứu mà journal muốn xuất bản hay không?
Taylor & Francis khuyến nghị tác giả đọc Aims & Scope để xác định các chủ đề journal quan tâm, đối tượng độc giả và loại bài được chấp nhận.
Do đó, cùng nghiên cứu “AI” chưa chắc đã cùng scope.
Một manuscript có thể tập trung vào thuật toán học máy, một bài nghiên cứu hành vi sử dụng AI trong chăm sóc sức khỏe, trong khi bài khác phân tích chính sách quản trị AI. Từ khóa bề mặt giống nhau nhưng câu hỏi nghiên cứu, cộng đồng học thuật và độc giả mục tiêu hoàn toàn khác.
Scope Match vì vậy phải xem ít nhất ba lớp:
Research question: journal có thường quan tâm dạng câu hỏi này không?
Method và article type: journal có xuất bản loại thiết kế nghiên cứu này không?
Audience: người đọc chính của journal có thực sự quan tâm kết quả này không?
Vì sao Scope nên được kiểm tra rất sớm?
Springer Nature khuyến nghị tác giả không chỉ đọc Aims & Scope mà còn xem abstract của các bài mới xuất bản trước khi quyết định gửi bản thảo. Bản thảo sau đó vẫn phải qua đánh giá ban đầu của biên tập viên trước khi được gửi phản biện.
Các biên tập viên thường xem nhanh abstract, kết luận, tài liệu tham khảo và cover letter để đánh giá bài có đúng scope, đủ mới và có giá trị với độc giả của journal hay không.
Điều này giải thích vì sao một manuscript tốt vẫn có thể bị desk rejection rất sớm.
Không phải vì nghiên cứu “không đủ Q1”, mà vì journal không xem bài đó là nội dung phù hợp với độc giả hoặc định hướng biên tập của họ.
Tất nhiên, không nên nói rằng mọi manuscript hơi lệch scope đều chắc chắn bị từ chối. Quyết định còn phụ thuộc vào biên tập viên, novelty và từng trường hợp cụ thể. Nhưng scope mismatch rõ ràng làm giảm đáng kể khả năng vượt qua vòng editorial screening.
Đọc Aims & Scope vẫn chưa đủ
Một lỗi phổ biến khác là đọc vài dòng trên website rồi kết luận journal “đúng ngành”.
Aims & Scope đôi khi khá rộng. Thực tế xuất bản gần đây mới cho thấy rõ hơn journal đang ưu tiên dạng câu hỏi, phương pháp và đóng góp nào.
Một cách kiểm tra thực tế là chọn khoảng 10–20 bài mới nhất hoặc gần nhất với chủ đề manuscript, rồi tự hỏi:
Journal có thường xuất bản loại nghiên cứu này không?
Phương pháp có tương tự không?
Population và setting có quá khác không?
Các bài này đang tham gia cuộc tranh luận học thuật nào?
Manuscript của mình đóng góp vào chính cuộc thảo luận đó hay không?
Springer Nature cũng hướng dẫn tác giả xem abstracts của các bài mới xuất bản khi đánh giá manuscript suitability.
Một chỉ dấu khác nằm ngay trong reference list của manuscript. Nếu nghiên cứu của bạn thường xuyên trích dẫn một số journal cụ thể, đó là những ứng viên đáng kiểm tra đầu tiên.
Không phải vì trích dẫn journal nào thì phải gửi journal đó, mà vì manuscript có thể đang tham gia vào cùng một “academic conversation”.
Đúng Scope vẫn chưa đồng nghĩa sẽ được nhận
Scope Match chỉ trả lời câu hỏi: đây có phải đúng cánh cửa không?
Nó không trả lời câu hỏi: bài có đủ mạnh để bước qua cánh cửa đó không?
Sau khi xác định manuscript nằm trong scope, biên tập viên vẫn đánh giá novelty, significance, methodological quality, độ phù hợp với readership và mức độ đóng góp cho lĩnh vực. Springer Nature liệt kê “within scope” chỉ là một trong nhiều tiêu chí khiến một submission có khả năng được xem xét tiếp.
Vì vậy:
In scope ≠ acceptance.
Một manuscript có thể nghiên cứu đúng chủ đề nhưng đóng góp quá nhỏ đối với journal có yêu cầu cao.
Vậy Quartile nên được dùng lúc nào?
Quartile vẫn rất quan trọng.
Sau khi xác định được một shortlist các journal phù hợp về học thuật, researcher có thể dùng Quartile cùng các tiêu chí khác để thu hẹp lựa chọn:
JCR/Scopus Quartile;
Impact Factor hoặc CiteScore;
indexing;
readership;
Article Processing Charge;
open access policy;
thời gian từ submission đến first decision;
tỷ lệ hoặc nguy cơ desk rejection;
yêu cầu của trường đại học, chương trình đào tạo hoặc nhà tài trợ.
Các công cụ Journal Finder hiện nay cũng thường kết hợp manuscript title, abstract hoặc keywords với các dữ liệu như Impact Factor và thời gian xử lý để gợi ý journal phù hợp.
Đặc biệt, nếu chương trình đào tạo hoặc quỹ tài trợ yêu cầu bài phải thuộc Q1 hoặc Q2, Quartile phải được kiểm tra ngay từ đầu, song song với Scope.
Một journal đúng scope nhưng không đáp ứng điều kiện tốt nghiệp vẫn không giải quyết được mục tiêu công bố. Ngược lại, một journal Q1 nhưng lệch hoàn toàn scope cũng không phải lựa chọn tốt.
Một quy trình 5 bước dễ áp dụng
Thay vì bắt đầu bằng danh sách “Top Q1 journals”, researcher có thể đi theo thứ tự:
Bước 1: Xác định academic conversation của manuscript.
Bài đang trả lời câu hỏi gì, cho cộng đồng nào?
Bước 2: Tìm những journal đang xuất bản nghiên cứu tương tự.
Có thể bắt đầu từ reference list, PubMed, Scopus hoặc các journal finder.
Bước 3: Kiểm tra Scope Match.
Đọc Aims & Scope, article types và khoảng 10–20 bài gần đây.
Bước 4: So sánh Quartile và các điều kiện thực tế.
Kiểm tra đúng database, năm và subject category; đồng thời xem APC, indexing và thời gian xử lý.
Bước 5: Xếp 3–5 journal theo thứ tự ưu tiên.
Không nên chỉ có một lựa chọn duy nhất. Chuẩn bị sẵn phương án journal thứ hai và thứ ba giúp tránh mất nhiều tuần sau một lần desk rejection.
Scope trước hay Quartile trước?
Trong trường hợp không có yêu cầu hành chính bắt buộc, Scope Match nên là một trong những bộ lọc học thuật đầu tiên.
Sau khi đã xác định được các journal thực sự phù hợp, Quartile trở thành công cụ hữu ích để so sánh và tối ưu chiến lược công bố.
Nếu trường hoặc chương trình yêu cầu Q1/Q2, hãy kiểm tra Scope và Quartile song song ngay từ đầu.
Điểm quan trọng không phải là chọn giữa hai tiêu chí, mà là dùng chúng đúng chức năng:
Scope giúp xác định manuscript có đang gõ đúng cửa. Quartile giúp đánh giá vị trí của những cánh cửa phù hợp đó.
Một chiến lược chọn journal tốt vì vậy không bắt đầu bằng câu hỏi “journal nào Q cao nhất?”, mà bằng câu hỏi:
“Cộng đồng học thuật nào thực sự cần đọc nghiên cứu này?”
Tài liệu tham khảo
Clarivate. Journal Citation Reports.
Elsevier, Scopus Support Center. What is CiteScore?
Springer Nature. Finding out a journal's scope and manuscript suitability.
Springer Nature. Find the right journal for your manuscript.
Springer Nature. What Editors Want.
Taylor & Francis Author Services. How to use a journal's aims and scope to find the right fit for your research.
