Thủng vách liên thất sau nhồi máu cơ tim (NMCT) cấp

Thứ Bảy tuần trước vừa tham dự phiên hội thảo về biến chứng này, được nghe những kinh nghiệm và kết quả điều trị của các đồng nghiệp đến từ BV Tim Hà Nội, BV Bạch Mai, BV ĐH Y Dược TPHCM... Hôm nay ê-kíp chúng tôi lại gặp một bệnh nhân như vậy nên xin chia sẻ để hiểu thêm về tình huống lâm sàng đặc biệt nguy hiểm này.

Như chúng ta đều biết, NMCT là một bệnh lý dẫn đến tử vong cao hàng đầu và trong các nguyên nhân tử vong thì biến chứng "cơ học" do vùng nhồi máu gây ra là cao nhất.

Các biến chứng cơ học của NMCT cấp được xếp theo thứ tự thường gặp như sau: thủng vách liên thất, đứt dây chằng van hai lá và cuối cùng là vỡ thành tự do của tim gây tràn máu màng ngoài tim.

Hôm nay tôi chỉ tập trung vào biến chứng thủng vách liên thất với tần suất gặp từ 0,2 đến 2% trong NMCT cấp. Nó thường xuất hiện 3-5 ngày sau NMCT nhưng cũng có thể rất sớm trong vòng 24h hoặc muộn đến 2 tuần. Nguyên nhân do vùng cơ tim nhồi máu hoại tử bị tiêu đi, vách liên thất trở nên mỏng, yếu. Áp lực thất trái cao sẽ xé rách vùng hoại tử này, tạo ra luồng thông từ thất trái → thất phải.

Vì là một cấp cứu tối khẩn nên có 3 dấu hiệu quan trọng mà bất cứ bác sĩ tim mạch, cấp cứu nào cũng cần nhớ: Đột ngột, Thổi to, Sốc nhanh. Rất nhiều bác sĩ đã quên mất thói quen đặt ống nghe lên tim vì quá tin tưởng vào các máy móc, xét nghiệm, do đó bỏ sót biến chứng nguy hiểm này. Đại đa số các bệnh nhân đến với chúng tôi đều phát hiện chậm, có khi can thiệp đặt stent rồi làm siêu âm tim mới thấy! Do đó tôi luôn nhấn mạnh trong Trung tâm Tim mạch Bệnh viện Đại học Y Hà Nội - Heart Centre HMU Hospital, tất cả các bệnh nhân NMCT đều phải được nghe tim trước khi làm các xét nghiệm thăm dò.

Điều trị ngoại khoa, phẫu thuật cấp cứu ngay giai đoạn cấp nếu có sốc tim (mạch nhanh, huyết áp tụt, thiểu niệu...). Phải được tiến hành ở các trung tâm có ê-kíp phẫu thuật, hồi sức tích cực chuyên sâu và có phương tiện bóng đối xung, ECMO... Các đồng nghiệp của tôi ở Viện Tim Hà Nội đã báo cáo hơn 50 ca phẫu thuật với tỷ lệ tử vong dưới 30%. Thật là một con số đáng tự hào khi so với những trung tâm lớn trên thế giới.

Đóng lỗ thông qua da bằng dụng cụ: là nghề của tôi, tuy nhiên chỉ áp dụng cho bệnh nhân trong giai đoạn bán cấp vì nếu làm sớm trong tuần lễ đầu tiên lỗ thủng tiếp tục tiến triển khiến dụng cụ không bám được. Tỉ lệ thành công 80-90% về mặt kỹ thuật trong tổng số hơn 20 ca đã được chúng tôi bít.

Quay trở lại ca bệnh vừa bít bằng dụng cụ to nhất tôi có trong tay (24/22 mm). Kết quả can thiệp rất đẹp như trong clip phía dưới, rất hy vọng cụ ông xấp xỉ 80 tuổi với cân nặng chỉ 42 kg có thể sớm về nhà với con cháu.

Thủng tim đúng là biến chứng đáng sợ nhất với tỷ lệ tử vong tự nhiên là 100% nhưng y học hiện đại ngày càng tìm ra các phương pháp hữu hiệu nhất để giành lại sự sống của những bệnh nhân không may mắn đó. Việt Nam cũng đang không ngừng học tập và chia sẻ kinh nghiệm của mình với thế giới.