Nhiều người bệnh hiểu sai về đái tháo đường

Trong ngày đi làm tại BV Bạch Mai cơ sở Ninh Bình hôm nay, trước khi đi buồng xem BN cùng các bác sĩ, tôi có buổi họp với người nhà các BN đang điều trị tại Khoa Nội tiết – ĐTĐ.

Sau khi trao đổi, lắng nghe ý kiến của các bác người nhà BN (chủ yếu là khen cơ sở vật chất tốt, bác sĩ giỏi, điều dưỡng xinh, nhân viên nhiệt tình…) thì thấy mặc dù ĐTĐ là bệnh mạn tính nhưng nhiều bác đang sống cùng, và là người chăm sóc BN lại chưa hiểu nhiều về bệnh, thậm chí còn hiểu sai.

Tôi xin nói lại những điểm đã chia sẻ với các bác người nhà BN ĐTĐ như sau:

1. Đi khám bệnh ĐTĐ nhưng lại phát hiện ra một đống bệnh: Đa phần các bệnh “mới” thực chất là biến chứng do điều trị ĐTĐ không tốt như suy thận, suy tim, biến chứng thần kinh ngoại vi… Lưu ý các BN ĐTĐ cần được sàng lọc định kỳ (mỗi 3-12 tháng) các biến chứng bằng xét nghiệm nước tiểu (biến chứng thận), soi đáy mắt (biến chứng võng mạc), điện tim (bệnh mạch vành)… hay đơn giản chỉ là khám bàn chân để phát hiện biến chứng thần kinh ngoại vi.

2. Thấy vẫn khỏe nên không đi khám: Một BN bị ĐTĐ đã 10 năm, từ Tết đến nay thấy sụt gần 10kg nhưng không mệt nên không đi khám. Hôm qua đến Bệnh viện gần nhà được đo đường máu cao đến 31 mmol/L, có nguy cơ hôn mê nên phải nhập viện cấp cứu. Lưu ý là đường máu > 7,0 mmol/L được coi là có bệnh ĐTĐ, nhưng đường máu từ 7 – 11 mmol/L thì thường không có đường trong nước tiểu, nên BN sẽ không thấy khát, đái nhiều hay mệt nhiều nhưng mức đường máu này đủ cao để gây các biến chứng mạn tính ở BN ĐTĐ.

3. Có ít nhất 5 BN (chiếm 15% số BN nội trú) nhập viện do hạ đường máu nặng, có cả BN bị hôn mê. Lý do thì đủ kiểu, đang tiêm 3 mũi thì thấy bất tiện nên tự gộp thành 2 mũi, đang dùng thuốc uống nhẹ thì hết thuốc nên lôi thuốc cũ ra uống, hoặc phổ biến hơn là được Bác sĩ kê đơn thuốc thay đổi so với thuốc cũ nhưng không theo dõi đường máu.

4. Có máy đo đường máu mao mạch tại nhà nhưng không bao giờ đo vì ngại, hay sợ đau. Tôi có nói với các BN là nếu không đo và không biết đường máu của mình là bao nhiêu thì giống như đi đường đê ban đêm mà không có đèn đường, bạn sẽ rất dễ bị lao xuống chân đê hoặc thậm chí lao xuống sông sâu. Máy đo cá nhân là công cụ để bảo vệ mình chứ không phải là đồ trang sức.

5. Ăn trước khi tiêm insulin: 11h trưa mới là giờ tiêm insulin nhưng nhiều BN buồn mồm nên gần 11g đã ăn rồi. Insulin tiêm dưới da cần có thời gian hấp thu vào máu mới có tác dụng nên thường được chỉ định tiêm trước ăn 10 hoặc 30 phút tùy loại insulin, để đảm bảo khi đường máu tăng lên do ăn thì insulin cũng sẵn sàng có tác dụng. Ăn trước tiêm sẽ có nguy cơ cao bị tăng đường máu sau ăn và nguy hiểm hơn là hạ đường máu xa bữa ăn (khi insulin đạt định tác dụng mà đường máu đã đi xuống).

6. Một tâm lý hay thói quen không đúng của các BN ĐTĐ khi nằm trong bệnh viện là khi thấy “đói” thì nghĩ ngay là bị hạ đường máu và lôi đồ ăn ra chén. Lẽ ra họ phải gọi nhân viên y tế để được đo đường máu xem có đúng là bị thấp không và thấp đến mức nào. Nếu đúng là bị hạ đường máu (< 3,9 mmol/L) thì các Bác sĩ sẽ cho BN ăn hoặc uống nước đường, nhưng quan trọng hơn là chúng tôi sẽ phải điều chỉnh liều thuốc để tránh bị hạ đường máu lặp lại.
   Lưu ý là nguyên nhân gây đói ở BN ĐTĐ phổ biến là do ăn ít nên dạ dày rỗng hoặc có thể là do hạ đường máu giả vì cơ thể họ đã quen với mức đường máu rất cao nên khi được điều trị và đưa đường máu về mức bình thường, thậm chí vẫn cao hơn bình thường, thì não đã phát ra tín hiệu kêu cứu rồi, nhưng đo thì đường máu không thấp.

Tiên trách kỷ, hậu trách nhân. Có lẽ Bác sĩ cần đi học thêm.