Chứng chỉ hành nghề và Giấp phép hành nghề: Nhân viên y tế cần hiểu đúng

Gần đây, rất nhiều nhân viên y tế hỏi tôi:

“Chứng chỉ hành nghề (CCHN) cũ còn dùng được không?”

“Giấy phép hành nghề (GPHN) khác gì chứng chỉ hành nghề?”

“CCHN không ghi thời hạn thì khi nào phải gia hạn?”

“Có phải đổi ngay sang GPHN không?”

“CME 120 giờ/5 năm tính thế nào?”

Đây là những câu hỏi rất quan trọng, vì Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 đã chuyển hệ thống từ Chứng chỉ hành nghề sang Giấy phép hành nghề. Nếu không hiểu đúng, nhân viên y tế rất dễ lo lắng hoặc nghe theo tin đồn.

1. CCHN là gì? GPHN là gì?

Trước đây, theo Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2009, người hành nghề được cấp Chứng chỉ hành nghề.

Từ Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, hệ thống mới chuyển sang Giấy phép hành nghề.

Nói dễ hiểu: CCHN là cơ chế theo luật cũ. GPHN là cơ chế theo luật mới.

Nhưng đây không chỉ là đổi tên giấy tờ. Đây là thay đổi cách quản lý người hành nghề: từ quản lý “cấp chứng chỉ” sang quản lý “giấy phép hành nghề theo chu kỳ, theo năng lực và theo phạm vi hành nghề”.

Theo Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, mỗi người hành nghề chỉ có 01 giấy phép hành nghề, có giá trị trên phạm vi toàn quốc và có thời hạn 05 năm. Luật cũng quy định cá nhân được hành nghề khi có giấy phép hành nghề còn hiệu lực và đã đăng ký hành nghề, trừ một số trường hợp đặc biệt theo luật.

2. CCHN đã cấp trước đây có còn giá trị không?

Có.

Nếu anh/chị đã được cấp Chứng chỉ hành nghề trước ngày 01/01/2024, thì chứng chỉ này không tự nhiên mất giá trị.

Theo quy định chuyển tiếp của Nghị định 96/2023/NĐ-CP, từ ngày 01/01/2024, CCHN đã cấp theo luật cũ được tiếp tục sử dụng như GPHN cho đến khi được chuyển đổi theo quy định. Phạm vi hành nghề tiếp tục thực hiện theo phạm vi đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Nói ngắn gọn: CCHN cũ vẫn dùng được, không phải cứ sang năm 2024 là phải đổi ngay. Nhưng về lâu dài sẽ đi theo cơ chế GPHN mới.

3. CCHN cũ không ghi thời hạn, vậy khi nào phải gia hạn?

Đây là điểm nhiều người thắc mắc nhất.

CCHN cũ thường không ghi thời hạn, nhưng theo lộ trình của Nghị định 96/2023/NĐ-CP, việc áp dụng thời hạn hiệu lực 05 năm đối với CCHN đã cấp theo luật cũ bắt đầu từ năm 2030. Các CCHN này sẽ hết hiệu lực vào năm 2035; ngày hết hiệu lực xác định theo ngày, tháng ghi trên CCHN đã được cấp.

Ví dụ dễ hiểu: Nếu CCHN cũ của anh/chị ghi ngày cấp là 15/6, thì cần lưu ý mốc tương ứng vào năm 2035, không nên để sát thời điểm đó mới chuẩn bị hồ sơ.

CCHN cấp trước 01/01/2024: hiện vẫn dùng được như GPHN.

Từ năm 2030: bắt đầu áp dụng thời hạn 05 năm với CCHN cũ.

Đến năm 2035: CCHN cũ sẽ hết hiệu lực theo lộ trình.

Muốn tiếp tục hành nghề: phải làm thủ tục gia hạn/chuyển đổi theo quy định.

4. GPHN khác CCHN ở điểm nào?

Có thể so sánh ngắn gọn như sau:

Thứ nhất: về tên gọi và cơ chế pháp lý

CCHN là tên gọi theo luật cũ. GPHN là tên gọi theo Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023.

Thứ hai: về thời hạn

GPHN có thời hạn 05 năm. Khi hết hạn, nếu còn hành nghề, người hành nghề phải làm thủ tục gia hạn.

Thứ ba: về quản lý năng lực

GPHN gắn với cập nhật kiến thức y khoa liên tục, tức CME. Người hành nghề phải có tối thiểu 120 giờ tín chỉ trong 05 năm liên tục.

Thứ tư: về đánh giá năng lực

Luật mới đưa vào cơ chế kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề trước khi đề nghị cấp GPHN theo lộ trình, trong đó bác sĩ bắt đầu từ năm 2027.

Thứ năm: về phạm vi hành nghề

GPHN gắn chặt với chức danh, phạm vi hành nghề, văn bằng, chứng chỉ, năng lực chuyên môn và hồ sơ pháp lý. Không phải có GPHN là được làm mọi kỹ thuật hoặc mọi chuyên khoa.

5. Có GPHN rồi có được hành nghề ở bất kỳ đâu không?

Không.

Có GPHN là điều kiện cá nhân. Nhưng để hành nghề hợp pháp tại bệnh viện, phòng khám hoặc cơ sở khám chữa bệnh, người hành nghề còn phải được đăng ký hành nghề tại cơ sở đó.

Ngoài ra, cơ sở nơi hành nghề cũng phải có giấy phép hoạt động phù hợp, và kỹ thuật thực hiện phải thuộc danh mục kỹ thuật được phê duyệt.

Nhân viên y tế nhớ 3 tầng an toàn pháp lý:

Cá nhân có GPHN đúng phạm vi.
Cơ sở có giấy phép hoạt động phù hợp.
Kỹ thuật/dịch vụ nằm trong danh mục được phép thực hiện.

Thiếu một trong ba tầng này thì đều có rủi ro.

6. CME 120 giờ/5 năm cần hiểu thế nào?

Thông tư 32/2023/TT-BYT quy định người hành nghề khám bệnh, chữa bệnh phải cập nhật kiến thức y khoa liên tục tối thiểu 120 giờ tín chỉ trong 05 năm liên tục.

Điểm cần hiểu đúng: Không bắt buộc cứng mỗi năm phải đúng 24 giờ. Quy định là tổng tối thiểu 120 giờ trong 05 năm liên tục.

CME không chỉ là đi học lớp. Có thể tính từ nhiều hình thức:

- khóa đào tạo, bồi dưỡng ngắn hạn

- hội nghị, hội thảo chuyên môn

- nghiên cứu khoa học, sáng kiến, bài báo

- giảng dạy, biên soạn tài liệu

- hội chẩn ca bệnh, phân tích ca bệnh

- học CK1, CK2, BSNT, ThS, TS phù hợp phạm vi ngành nghề

- đào tạo chuyên khoa, kỹ thuật chuyên môn, chuyển giao kỹ thuật.

Nhưng điều quan trọng là phải có minh chứng hợp lệ: giấy chứng nhận, chứng chỉ, quyết định, biên bản, bảng điểm, xác nhận giờ tín chỉ.

Nói ngắn gọn: CME không phải là săn giấy chứng nhận. CME là bằng chứng cho thấy người hành nghề vẫn đang học thật, cập nhật thật và duy trì năng lực thật.

7. Những việc nhân viên y tế nên làm ngay từ bây giờ

Một là: kiểm tra lại CCHN/GPHN của mình. Xem đúng họ tên, chức danh, phạm vi hành nghề, ngày cấp, nơi cấp.

Hai là: lưu hồ sơ CME cá nhân. Mỗi người nên có một thư mục riêng: chứng chỉ học, giấy xác nhận hội nghị, quyết định đề tài, bài báo, biên bản hội chẩn, giấy chứng nhận CME.

Ba là: theo dõi chu kỳ 5 năm. Đừng đợi gần hết hạn mới gom giấy tờ. Nên cập nhật đều từng năm.

Bốn là: hành nghề đúng phạm vi. Không làm ngoài phạm vi chuyên môn được cấp, không làm kỹ thuật khi cơ sở chưa được phép triển khai.

Năm là: chuẩn bị cho giai đoạn chuyển đổi. CCHN cũ hiện vẫn dùng được, nhưng về lâu dài sẽ phải đi theo cơ chế GPHN mới. Ai chuẩn bị hồ sơ tốt từ bây giờ sẽ rất nhẹ nhàng khi gia hạn/chuyển đổi sau này.