Điều dưỡng - “mắt xích” giữ chất lượng chăm sóc người bệnh trong hệ thống y tế

Những ngày dưỡng thai kéo dài tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội là quãng thời gian nhiều lo lắng với chị Nguyễn Thị Hồng Hạnh (29 tuổi, Hà Nội). Từ tuần thai thứ 20, chị đã ba lần phải nhập viện dưỡng thai, có đợt kéo dài gần hai tháng do nguy cơ sinh non.

“Điều khiến tôi yên tâm nhất là sự chăm sóc tận tình của các y, bác sĩ và đặc biệt là đội ngũ điều dưỡng luôn túc trực theo dõi sức khỏe của mẹ và thai nhi ngày đêm”, chị Hạnh chia sẻ.

Câu chuyện của chị Hạnh phản ánh rõ vai trò thầm lặng nhưng đặc biệt quan trọng của lực lượng điều dưỡng trong hệ thống y tế hiện nay - những người theo sát bệnh nhân liên tục trong suốt quá trình điều trị và phục hồi.

Theo ĐD.CK1 Đinh Thị Thu Hằng - Điều dưỡng trưởng khối Phòng Điều dưỡng, Bệnh viện Phụ sản Hà Nội, trong môi trường chuyên sâu về sản phụ khoa và chăm sóc sơ sinh, đội ngũ điều dưỡng đảm nhận nhiệm vụ theo dõi, chăm sóc toàn diện cho người bệnh ở tất cả các giai đoạn trước, trong và sau sinh.

Không chỉ thực hiện y lệnh của bác sĩ, điều dưỡng còn chủ động theo dõi diễn biến bệnh, xây dựng kế hoạch chăm sóc, hỗ trợ dinh dưỡng, tư vấn tâm lý và giáo dục sức khỏe cho người bệnh và thân nhân.

“Trong tổng thể công việc chăm sóc người bệnh, điều dưỡng có thể đảm nhiệm tới 70%, thậm chí 80% khối lượng công việc. Nếu bác sĩ trực tiếp khám và điều trị trong những thời điểm nhất định thì điều dưỡng là người đồng hành cùng bệnh nhân gần như liên tục”, Điều dưỡng CKI Đinh Thị Thu Hằng cho biết.

Sự phối hợp giữa bác sĩ và điều dưỡng được xem là yếu tố then chốt giúp nâng cao chất lượng điều trị, bảo đảm an toàn người bệnh và tối ưu hiệu quả vận hành bệnh viện. Trong bối cảnh y học hiện đại ngày càng phát triển, vai trò của điều dưỡng không còn dừng ở hỗ trợ chuyên môn mà đã trở thành một mắt xích quan trọng trong mô hình chăm sóc lấy người bệnh làm trung tâm.

Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy ngành điều dưỡng Việt Nam vẫn đang đối mặt nhiều khó khăn, đặc biệt là tình trạng thiếu hụt nhân lực.

Theo Hiệp hội Điều dưỡng Việt Nam, điều dưỡng hiện chiếm khoảng 75% nhân lực tại các cơ sở y tế. Với quy mô dân số hơn 100 triệu người, Việt Nam cần trên 260.000 điều dưỡng viên để đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Thế nhưng, hiện cả nước mới có khoảng 140.000 điều dưỡng đang làm việc trong hệ thống y tế.

Tình trạng thiếu hụt nhân lực diễn ra nghiêm trọng hơn tại các khu vực nông thôn, miền núi và vùng sâu vùng xa. Không chỉ thiếu về số lượng, chất lượng nguồn nhân lực điều dưỡng cũng là vấn đề đáng lưu ý khi khoảng 75% điều dưỡng viên chưa đạt chuẩn của Tổ chức Y tế thế giới, phần lớn vẫn ở trình độ sơ cấp hoặc trung cấp.

Theo các chuyên gia, điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng chăm sóc người bệnh cũng như khả năng phát triển hệ thống y tế theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp và hội nhập quốc tế.

Nhằm nâng cao vai trò và chất lượng hoạt động điều dưỡng, nhân Ngày Quốc tế Điều dưỡng 12/5 năm 2026 với chủ đề “Điều dưỡng của chúng ta. Tương lai của chúng ta. Trao quyền cho điều dưỡng để cứu sống người bệnh”, Bộ Y tế đã đề nghị các sở y tế, bệnh viện và cơ sở khám chữa bệnh tiếp tục triển khai đầy đủ các quy định liên quan đến công tác điều dưỡng và an toàn người bệnh.

Các đơn vị y tế được yêu cầu rà soát, cập nhật quy trình chuyên môn; phát huy vai trò của phòng điều dưỡng, điều dưỡng trưởng và mạng lưới điều dưỡng trong giám sát, cải tiến chất lượng chăm sóc. Đồng thời, cần tiếp tục đầu tư đào tạo, phát triển nguồn nhân lực, cải thiện điều kiện hành nghề và xây dựng lộ trình phát triển nghề nghiệp rõ ràng cho điều dưỡng.

Giới chuyên môn đánh giá, trong xu hướng y tế hiện đại, điều dưỡng không chỉ là lực lượng hỗ trợ mà đang dần trở thành một trong những trụ cột quan trọng của hệ thống chăm sóc sức khỏe. Việc nâng cao chất lượng đào tạo, tăng cường nhân lực và trao quyền chuyên môn phù hợp cho điều dưỡng sẽ góp phần trực tiếp nâng cao chất lượng điều trị, giảm tải cho bác sĩ và xây dựng nền y tế nhân văn, bền vững hơn.