Điều trị vảy nến da đầu bằng y học cổ truyền

Vảy nến da đầu là một thể lâm sàng của bệnh vảy nến mạn tính, đặc trưng bởi các mảng đỏ giới hạn rõ, phủ vảy trắng bạc, thường xuất hiện ở da đầu, có thể lan ra trán, sau tai hoặc gáy. Bệnh diễn tiến kéo dài, dễ tái phát nhiều đợt.

Người bệnh (NB) Nam, 72 tuổi, thời gian mắc bệnh: 5 năm, khởi phát sau nhiễm Covid-19, NB điều trị nhiều đợt bằng thuốc hóa dược, bệnh tái phát nhiều lần, Cortisol tại thời điểm khám thấp.

Triệu chứng lâm sàng: Da đầu: tróc vảy nhiều, ngứa tăng về đêm. Toàn thân: táo bón, họng khô, ăn uống kém, đầy chướng bụng, khó vào giấc ngủ. Hai cánh tay xuất hiện nhiều mảng xuất huyết dưới da, da mỏng, teo da. Lưỡi bệu, rêu trắng dày phân bố khắp lưỡi. Bụng mềm, ấn đau thượng vị. Mạch tế nhu hơi hoạt. NB được chẩn đoán thể Tỳ hư thấp trệ - huyết hư phong táo - tâm tỳ lưỡng hư, kèm huyết bất nhiếp. Điều trị bằng thuốc thảo dược đường uống và đường bôi với phép trị: Kiện tỳ hóa thấp, dưỡng huyết nhuận táo sinh cơ, khu phong chỉ dương, dưỡng tâm an thần.

Sau 5 tháng điều trị: NB hết tróc vảy + ngứa da đầu, hết họng khô, táo bón, ăn uống hết đầy bụng, ngủ khá hơn, tình trạng xuất huyết da không còn và xét nghiệm Cortisol bình thường sau 2 tuần, NB tiếp tục điều trị đến khi ổn định, ăn uống và tập luyện theo hướng dẫn của BS để phòng tránh tái phát.

Cơ chế bệnh sinh

Liên quan đến rối loạn miễn dịch, đặc biệt là sự hoạt hóa quá mức của tế bào lympho T.
Tăng sinh và biệt hóa bất thường của tế bào sừng, làm chu kỳ thay mới tế bào da rút ngắn còn khoảng 3 - 5 ngày thay vì khoảng 28 ngày như bình thường.
Có sự tham gia của các yếu tố thuận lợi như di truyền, căng thẳng tâm lý, nhiễm trùng và một số thuốc.
Tăng sản xuất các cytokine gây viêm như TNF-α, IL-17 và IL-23.

Mục tiêu: kiểm soát triệu chứng, kéo dài thời gian lui bệnh, hạn chế tái phát

Điều trị hiện tại:

Thuốc bôi ngoài da: thường dùng cho trường hợp nhẹ đến trung bình, bao gồm corticoid giúp giảm viêm, dẫn xuất vitamin D3 (calcipotriol) giúp làm chậm tăng sinh tế bào da, và acid salicylic hỗ trợ bong lớp vảy dày.
Thuốc uống toàn thân: áp dụng khi bệnh lan rộng hoặc nặng hơn. Một số thuốc thường dùng là methotrexate, cyclosporine và retinoid nhằm kiểm soát phản ứng miễn dịch và giảm tổn thương da.
Thuốc sinh học: tác động trực tiếp lên các chất gây viêm trong cơ thể như TNF-α, IL-17 hoặc IL-23. Phương pháp này có hiệu quả cao ở nhiều trường hợp vảy nến trung bình đến nặng.
Liệu pháp ánh sáng (UVB): sử dụng tia cực tím UVB dải hẹp với liều phù hợp để làm giảm viêm và làm chậm sự phát triển quá mức của tế bào da.

Theo y học cổ truyền, vảy nến da đầu thuộc phạm vi các chứng: Bạch tỵ, Tùng bì tiễn, Ngân tiêu bệnh.

Bệnh thường liên quan đến sự kết hợp của phong, thấp, nhiệt và huyết táo gây nên. Một số cơ chế bệnh sinh thường gặp gồm: