Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) thường được chẩn đoán và khởi trị khá muộn, khi các tổn thương phổi đã tiến triển từ lâu. Trên thực tế, các triệu chứng lâm sàng và bất thường trên hô hấp ký chỉ biểu hiện rõ khi có ít nhất 50% đường thở nhỏ và 30% tổ chức phổi đã bị phá hủy không thể hồi phục.

Vừa qua, tại Hội nghị Khoa học thường niên Hội Hen - Dị ứng - Miễn dịch lâm sàng TPHCM 2026, PGS.TS.BS Võ Phạm Minh Thư đã có bài báo cáo chuyên sâu với chủ đề: "Tiền COPD và COPD sớm: Chỉ chẩn đoán và theo dõi". Dưới đây là những điểm nhấn đáng chú ý cần được quan tâm".

HIỂU ĐÚNG VỀ "TIỀN COPD" (PRE-COPD): Tiền COPD mô tả tình trạng người bệnh đã có các triệu chứng, bất thường về cấu trúc hoặc chức năng phổi nhưng chỉ số trên hô hấp ký vẫn còn bảo tồn (FEV1/FVC > 0,70). Tuy nhiên, cần lưu ý một thực tế là không phải bất kỳ trường hợp Tiền COPD nào cũng sẽ tiến triển thành bệnh COPD thực sự trong tương lai.

HIỂU ĐÚNG VỀ "COPD SỚM": nhấn mạnh giai đoạn đầu của quá trình bệnh lý đã có giới hạn luồng khí.

SỰ TÁC ĐỘNG CỦA YẾU TỐ DI TRUYỀN VÀ MÔI TRƯỜNG: Quá trình tiến triển từ "Tiền COPD" sang bệnh COPD thực sự là một chặng đường dài, được thúc đẩy mạnh mẽ bởi sự tương tác giữa yếu tố di truyền và môi trường sống.

Yếu tố môi trường: Việc hút thuốc lá, thực trạng ô nhiễm không khí và phơi nhiễm độc hại do nghề nghiệp là những "thủ phạm" hàng đầu.
Yếu tố di truyền: Tính nhạy cảm di truyền (gene) của mỗi cá nhân cũng đóng vai trò then chốt.

Sự cộng hưởng của các yếu tố nguy cơ này sẽ kích hoạt tình trạng viêm, stress oxy hóa, làm tái cấu trúc đường thở nhỏ và phá hủy phế nang, từ đó đẩy nhanh tiến trình dẫn đến COPD.

CHIẾN LƯỢC QUẢN LÝ BẰNG THANG ĐIỂM SLIM: Để quản lý hiệu quả, các bác sĩ có thể sử dụng thang điểm SLIM để phân tầng nguy cơ nhằm theo dõi đúng cách. Thang điểm này đánh giá dựa trên tỷ lệ FEV1/FVC, tiền sử hút thuốc lá, chỉ số khối cơ thể (BMI) và các triệu chứng viêm phế quản mạn tính:

Nhóm nguy cơ cao: Cần đưa vào diện quản lý chặt chẽ và theo dõi bằng hô hấp ký định kỳ mỗi năm một lần để có hướng xử trí kịp thời.
Nhóm nguy cơ thấp: Bác sĩ có thể giãn cách thời gian theo dõi, xem xét đo lại chức năng hô hấp sau 5 - 6 năm.

ĐIỀU QUAN TRỌNG NHẤT: Dù người bệnh đang ở nhóm nguy cơ nào, việc tư vấn cai thuốc lá, hạn chế tiếp xúc với môi trường độc hại và đánh giá để chỉ định chụp Xquang, CT sàng lọc luôn là sự can thiệp cần thiết và bắt buộc.

Bấm ĐĂNG KÝ HỌC để xem toàn văn báo cáo.

Đơn vị Hô Hấp - Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ