Không nên dựa vào một lần đo để đánh giá bệnh tăng huyết áp | PGS Trần Hòa

Chỉ 13% người bệnh đạt huyết áp mục tiêu

Tại Hội nghị Khoa học Kỹ thuật Bệnh viện An Bình năm 2026, PGS.TS.BS Trần Hòa - Tổng Thư ký Phân hội Xơ vữa động mạch Việt Nam, Phó Trưởng khoa Tim mạch can thiệp, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM trình bày báo cáo “Cập nhật chẩn đoán và điều trị tăng huyết áp - những điểm mới từ VSH/VNHA 2026”.

Theo số liệu được chuyên gia chia sẻ, tỷ lệ tăng huyết áp ở người trưởng thành lớn tuổi tại Việt Nam vào khoảng 30%. Tuy nhiên, chỉ khoảng 13% người bệnh đạt huyết áp mục tiêu.

Một trong những trở ngại lớn là việc duy trì điều trị lâu dài. Báo cáo đề cập tỷ lệ người bệnh không tuân thủ điều trị lên đến 66% sau 6 tháng.

Bên cạnh đó, thói quen ăn mặn cũng là vấn đề đáng lưu ý. Lượng muối tiêu thụ trung bình của người Việt khoảng 10g/ngày, gấp đôi mức khuyến cáo 5g/ngày.

Tăng huyết áp thường không gây triệu chứng rõ ràng. Người bệnh có thể vẫn sinh hoạt bình thường dù huyết áp chưa được kiểm soát tốt. Vì vậy, việc tự ý ngừng thuốc khi cảm thấy khỏe có thể khiến nguy cơ biến chứng gia tăng.

Đo huyết áp tại nhà quan trọng như thế nào?

Một điểm được nhấn mạnh trong báo cáo là cần chuyển từ việc chỉ đo huyết áp tại một thời điểm sang theo dõi huyết áp thường xuyên.

PGS.TS.BS Trần Hòa ví việc đo huyết áp tại phòng khám giống như chụp một bức ảnh, còn theo dõi huyết áp tại nhà hoặc đo huyết áp lưu động 24 giờ giống như xem một cuốn phim.

Cách tiếp cận này giúp bác sĩ nhận diện những biến động huyết áp mà một lần đo tại phòng khám có thể bỏ sót, đặc biệt là tăng huyết áp về đêm hoặc tăng huyết áp ẩn giấu.

Để kết quả đo tại nhà đáng tin cậy hơn, người bệnh cần lưu ý:

- Nghỉ ngơi trước khi đo, giữ tâm lý thoải mái và tránh dùng thức uống chứa caffeine ngay trước đó.

- Ngồi đúng tư thế, sử dụng máy đo huyết áp phù hợp.

- Đo theo lịch được bác sĩ hướng dẫn, ghi lại kết quả để theo dõi xu hướng thay đổi.

- Không tự điều chỉnh thuốc chỉ dựa trên một lần đo cao hoặc thấp bất thường.

Theo nội dung cập nhật tại hội nghị, khoảng huyết áp 130 - 139/80 - 89 mmHg khi đo tại phòng khám được đề cập trong nhóm tiền tăng huyết áp. Tuy nhiên, việc đánh giá và quyết định điều trị còn phụ thuộc vào nguy cơ tim mạch tổng thể của từng người.

Điều trị tăng huyết áp không chỉ là hạ con số

Theo PGS.TS.BS Trần Hòa, quản lý tăng huyết áp hiện nay cần hướng đến việc bảo vệ tim, não, thận và các cơ quan có thể bị tổn thương do huyết áp cao kéo dài.

Vì vậy, bác sĩ không chỉ xem xét chỉ số huyết áp mà còn đánh giá các yếu tố nguy cơ, bệnh đồng mắc như suy tim, bệnh thận mạn tính, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính hoặc tiền sử đột quỵ.

Báo cáo cũng cập nhật xu hướng sử dụng phối hợp hai thuốc liều thấp ngay từ đầu ở nhiều bệnh nhân tăng huyết áp, ưu tiên dạng viên phối hợp cố định khi phù hợp. Cách điều trị này nhằm cải thiện hiệu quả kiểm soát huyết áp và giúp người bệnh thuận tiện hơn trong việc dùng thuốc.

Mục tiêu huyết áp được cá thể hóa theo tình trạng sức khỏe và khả năng dung nạp của từng người. Mốc dưới 130/80 mmHg được nhấn mạnh trong báo cáo, nhưng không phải mọi người bệnh đều cần hoặc có thể đạt cùng một mức huyết áp.

Người bệnh tuyệt đối không tự tăng liều, giảm liều hoặc phối hợp thêm thuốc khi chưa có chỉ định.

Muốn kiểm soát huyết áp tốt, cần duy trì 4 thói quen

Bên cạnh điều trị bằng thuốc, thay đổi lối sống giữ vai trò quan trọng trong kiểm soát tăng huyết áp.

Thứ nhất, giảm ăn mặn. Người bệnh nên hạn chế muối, nước mắm, thực phẩm chế biến sẵn và các món có nhiều gia vị mặn. Mục tiêu chung được nhắc đến là tiêu thụ dưới 5g muối mỗi ngày.

Thứ hai, vận động đều đặn. Duy trì hoạt động thể chất phù hợp với sức khỏe, kết hợp kiểm soát cân nặng nếu thừa cân.

Thứ ba, chú ý giấc ngủ và căng thẳng. Ngủ đủ, quản lý stress và duy trì sinh hoạt điều độ là những yếu tố hỗ trợ kiểm soát huyết áp.

Thứ tư, uống thuốc đúng chỉ định và tái khám. Tăng huyết áp là bệnh cần quản lý lâu dài. Ngay cả khi chỉ số huyết áp đã ổn định, người bệnh vẫn cần duy trì điều trị theo hướng dẫn.

Tại hội nghị, PGS.TS.BS Trần Hòa cũng đề cập mục tiêu của Hội Tim mạch Việt Nam là nâng tỷ lệ người bệnh kiểm soát huyết áp đạt mục tiêu lên 50% vào năm 2030.

Để đạt được mục tiêu này, việc điều trị không thể chỉ dựa vào bác sĩ mà cần sự phối hợp của nhân viên y tế, gia đình và chính người bệnh.

Thông điệp quan trọng mà PGS.TS.BS Trần Hòa muốn truyền tải là: Đừng đợi đến khi có triệu chứng mới quan tâm đến huyết áp. Đo đúng, theo dõi đều, dùng thuốc đúng chỉ định và thay đổi lối sống là nền tảng để phòng ngừa biến chứng tim mạch.