Viêm mô bào hoại tử: từ vết xước nhỏ đến nguy cơ tàn phế, tử vong

Chỉ từ một vết xước nhỏ ở chân hoặc việc tự đắp tỏi, thuốc nam lên vùng sưng đau, nhiễm trùng phần mềm có thể diễn tiến nhanh, gây sốc nhiễm khuẩn, hoại tử mô sâu, thậm chí khiến người bệnh phải cắt cụt một phần chi để kiểm soát nhiễm trùng và bảo toàn tính mạng.

Hoại tử chân vì đắp tỏi và thuốc nam

Ông Đ.S.T (65 tuổi, Lào Cai) có tiền sử viêm dạ dày khoảng 20 năm và mắc gout 7 năm. Khoảng 5 ngày trước khi nhập viện, ông xuất hiện tình trạng khớp gối trái sưng, đau. Nghe người quen mách, ông dùng tỏi đập dập xoa lên vùng đau rồi đắp thuốc nam với mong muốn giảm đau.

Tuy nhiên, tình trạng không những không cải thiện mà vùng đầu gối và cẳng chân ngày càng nóng ran, đau nhiều. Khi tháo bỏ phần thuốc đắp, ông phát hiện tại vùng gối xuất hiện hai nốt rỉ dịch.

Theo các bác sĩ, những tổn thương này có thể trở thành đường vào, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập vào các lớp mô sâu. Sau đó, tổn thương nhanh chóng lan từ vùng khớp gối xuống cẳng chân và bàn chân trái.

Khi được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, ông T. sốt cao 39°C, gai rét, rét run, mệt mỏi nhiều. Vùng cẳng chân và đầu gối trái xuất hiện nhiều bọng nước, mảng hoại tử màu đen, rỉ dịch; chân trái đau và
hạn chế vận động nghiêm trọng.

BS.CK2 Hoàng Mạnh Hà, Trưởng Khoa Ngoại chấn thương, chỉnh hình cho biết: “Việc tự đắp lá cây, tỏi, thuốc nam hoặc các loại thuốc không rõ nguồn gốc lên vùng da đang viêm nhiễm hoặc có tổn thương hở có thể làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn. Khi hàng rào bảo vệ tự nhiên của da bị phá vỡ, vi khuẩn có thể xâm nhập vào các lớp mô sâu và lan rộng theo các tổ chức dưới da, cơ, cân và các mô mềm xung quanh, gây tổn thương nghiêm trọng.”

Cắt cụt nhiều ngón chân chỉ từ vài vết xước nhỏ

Một trường hợp khác là anh L.V.K (47 tuổi, Bắc Ninh). Vài ngày trước khi nhập viện, anh K. dọn dẹp đống gạch, vữa đổ nát từ bờ rào nhà.
Sau công việc, anh chỉ nhận thấy một vài vết xước nhỏ ở đầu ngón chân và cho rằng đây là những tổn thương không đáng kể. Khoảng 2 ngày sau, anh bắt đầu sốt cao, rét run, đau đầu và buồn nôn. Anh tự điều trị tại nhà thêm 2 ngày nhưng không cải thiện, sau đó được gia đình đưa đến bệnh viện gần nhà.

Tại đây, bệnh diễn tiến nặng với sốc nhiễm khuẩn, suy đa tạng, viêm phổi, viêm cơ tim và nhiễm khuẩn huyết do phức hợp vi khuẩn Burkholderia.
Sau 7 ngày điều trị bằng kháng sinh và hỗ trợ hô hấp bằng máy thở, tình trạng
suy hô hấp của anh K. tiếp tục tiến triển nặng, buộc phải chuyển cấp cứu đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

Khi nhập Trung tâm Hồi sức tích cực (ICU), anh K. trong tình trạng ý thức giảm, Glasgow 12 điểm, phụ thuộc hoàn toàn vào máy thở. Da và củng mạc mắt vàng đậm, toàn thân phù nề, xuất huyết dưới da rải rác. Xét nghiệm cho thấy tiểu cầu giảm rất sâu (chỉ còn 18 G/L), các chỉ số viêm tăng cao, men gan tăng. Hai bàn chân xuất hiện nhiều bọng nước xuất huyết, nhiều ngón chân đã hoại tử khô, đen.

Ngay lập tức, người bệnh được hồi sức tích cực, truyền 3 khối tiểu cầu, hỗ trợ hô hấp và kiểm soát nhiễm trùng tích cực. Sau 3 ngày điều trị, tình trạng toàn thân có những chuyển biến tích cực, anh K. dần cai được máy thở.
Tuy nhiên, tổn thương hoại tử tại hai bàn chân lan rộng và ăn sâu, buộc các bác sĩ phải phẫu thuật cắt cụt đốt ngón 4, 5 chân trái và ngón 3, 4, 5 chân phải, đồng
thời cắt lọc rộng toàn bộ phần mô hoại tử tại gan bàn chân hai bên.

Trải qua 3 tuần điều trị kiểm soát nhiễm khuẩn và hồi sức tích cực, các vùng tổn thương tại gan bàn chân đã lên tổ chức hạt tốt, tình trạng hoại tử được kiểm soát.

Không chủ quan với những tổn thương nhỏ trên da

Theo BS.CK2 Hoàng Mạnh Hà, hai trường hợp trên cho thấy nhiễm trùng phần mềm có thể diễn tiến rất nhanh và mức độ tổn thương không phải lúc nào cũng tương xứng với biểu hiện ban đầu trên da.

Đặc biệt, việc tự điều trị, đắp lá cây, thuốc nam hoặc sử dụng các loại thuốc bôi không rõ nguồn gốc lên vùng da tổn thương có thể làm tình trạng nhiễm trùng trở nên phức tạp hơn.

Để phòng tránh nguy cơ biến chứng nguy hiểm, người dân cần đặc biệt lưu ý khi xuất hiện các dấu hiệu như vùng da sưng, nóng, đỏ, đau tăng nhanh; sốt cao kèm rét run; mệt mỏi bất thường; xuất hiện bọng nước, vùng da đổi màu tím, đen hoặc các tổn thương xuất huyết.

Đây có thể là những dấu hiệu cảnh báo nhiễm trùng đang tiến triển nặng và cần được thăm khám y tế sớm. Đặc biệt, những người có bệnh lý nền như gout, đái tháo đường, bệnh gan hoặc các bệnh mạn tính khác khi xuất hiện nhiễm trùng cần được thăm khám sớm, không nên tự điều trị tại nhà.