Ung thư tuyến giáp thể nhú nguy cơ thấp: Mổ hay đốt hay chỉ cần theo dõi sát ?

Chuyên khoa

Ung bướu

1. Ung thư tuyến giáp nguy cơ thấp là gì và có cần điều trị không ?

Tỷ lệ mắc ung thư tuyến giáp ngày càng tăng chủ yếu là do siêu âm phát hiện nhiều hơn các khối u nhỏ, tiến triển chậm và có nguy cơ thấp nên tỷ lệ tử vong hầu như không thay đổi. Khái niệm Ung thư tuyến giáp nguy cơ thấp (LRTC) là các khối ung thư nhỏ, khu trú tại tuyến giáp, có nguy cơ tái phát thấp và tiên lượng rất tốt.

Trước đây, cắt toàn bộ tuyến giáp là phương pháp điều trị chính ung thư tuyến giáp. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, xu hướng điều trị đã chuyển sang các chiến lược bảo tồn hơn như theo dõi chủ động (Active Surveillance - AS) hoặc cắt thùy tuyến giáp do các phương pháp này vẫn đạt kết quả điều trị rất tốt nhưng giảm đáng kể tỷ lệ biến chứng so với cắt toàn bộ tuyến giáp.

Ngày nay đốt nhiệt (Thermal Ablation – TA, bao gồm đốt sóng cao tần, đốt vi sóng, đốt laser) đang nổi lên như một lựa chọn điều trị xâm lấn tối thiểu, vừa đảm bảo hiệu quả điều trị vừa bảo tồn chức năng tuyến giáp. Hướng dẫn của Hội Tuyến giáp Hoa Kỳ xem TA như là một lựa chọn điều trị thay thế ở những BN mắc ung thư tuyến giáp nguy cơ thấp, khi người bệnh từ chối phẫu thuật hoặc theo dõi chủ động.

Ngày 26/6/2026, Hội can thiệp tuyến giáp Bắc Mỹ (NASIT) mới đưa ra tuyên bố về điều trị TA chou ng thư tuyến giáp thể nhú nguy cơ thấp, đăng trên Endocrine Practice. Việc hiểu biết về nội dung bài này laf cực kỳ quan trọng để tránh tình trạng lạm dụng đốt các nhân tuyến giáp như ở nước ta hiện nay.

2. Lựa chọn BN ung thư tuyến giáp nguy cơ thấp để điều trị TA cần xem xét đồng thời đặc điểm người bệnh, đặc điểm khối u và năng lực của nhóm điều trị. Nói chung, những BN phù hợp để theo dõi sát (AS) cũng là những ứng viên phù hợp cho điều trị TA.

2.1. Đặc điểm người bệnh

• Nguy cơ tiến triển của ung thư biểu mô tuyến giáp thể nhú (PTC) nguy cơ thấp giảm dần theo tuổi. Vì vậy BN cao tuổi; BN có nhiều bệnh đồng mắc nặng là những đối tượng rất phù hợp để theo dõi chủ động, vì chiến lược này cho kết quả tương đương với can thiệp sớm. Theo dõi chủ động đặc biệt phù hợp với những BN (1) hiểu rõ nguy cơ của bệnh; (2) chấp nhận khả năng phải phẫu thuật trong tương lai nếu bệnh tiến triển; và (3) có thể tuân thủ theo dõi định kỳ.

• TA là một phương pháp có khả năng điều trị khỏi bệnh, có thể mang lại lợi ích cho BN ở mọi lứa tuổi đồng thời vẫn bảo tồn chức năng tuyến giáp. Tuy nhiên, việc theo dõi lâu dài vẫn rất quan trọng đối với tất cả BN, đặc biệt là người trẻ tuổi, vì họ có nguy cơ tái phát tích lũy cao hơn theo thời gian.

2.2. Đặc điểm khối u: Các ung thư tuyến giáp thích hợp để điều trị bằng TA phải là nguy cơ tiến triển và tái phát thấp.

• Những trường hợp lý tưởng để có thể theo dõi chủ động hoặc đốt nhiệt là (1) khối u nhỏ; (2) đơn ổ; (3) có ≥ 2 mm nhu mô tuyến giáp lành bao quanh; và (4) không có di căn hạch cổ. Các khối u > 1 cm cũng có thể được cân nhắc nếu nằm ở vị trí thuận lợi, nhưng hiện vẫn thiếu dữ liệu theo dõi dài hạn ở nhóm này.

• Cần đặc biệt thận trọng với các khối u nằm sát mặt sau tuyến giáp, thuộc "vùng nguy hiểm" (danger zone), rất gần với dây thần kinh thanh quản quặt ngược. Ngược lại, khối u áp sát mặt trước tuyến giáp không phải là chống chỉ định, vì tổn thương nhiệt giới hạn ở các cơ trước cổ hầu như không gây hậu quả đáng kể.

2.3. Đặc điểm mô bệnh học:

• Các ung thư biểu mô tuyến giáp thể nhú kích thước nhỏ là đối tượng phù hợp nhất để chọn theo dói chủ động hay TA.

• Mặc dù ung thư biểu mô tuyến giáp thể nang kích thước nhỏ cũng có thể diễn biến chậm, nhưng không thể chẩn đoán xác định bằng chọc hút kim nhỏ (FNA), vì phần lớn chỉ được báo cáo là "Nghi ngờ u thể nang" (Bethesda IV). Do u tuyến thể nang và ung thư thể nang chỉ có thể phân biệt sau phẫu thuật dựa trên đánh giá xâm lấn bao và mạch máu trên mô bệnh học, nên không khuyến cáo điều trị đốt nhiệt đối với các tổn thương dạng u thể nang.

3. Chống chỉ định

• Để thực hiện TA an toàn, khối u phải nằm ở vị trí cho phép đốt hoàn toàn cùng với một vành mô lành bao quanh. Vì vậy các chống chỉ định của đốt nhiệt bao gồm:

- vị trí khối u không thuận lợi;

- xâm lấn ra ngoài tuyến giáp;

- di căn hạch vùng;

- các dấu ấn phân tử nguy cơ cao

• Các khối u sát với khí quản trên diện rộng (góc tù) không thích hợp để đốt nhiệt, do nguy cơ xâm lấn khí quản và không thể tạo được diện đốt an toàn bao quanh khối u.

• Trước điều trị cần đánh giá kỹ tình trạng xâm lấn ngoài tuyến giáp (mất liên tục bao tuyến hoặc xâm lấn mô quanh tuyến trên siêu âm); hoặc di căn hạch cổ vì nó gợi ý bệnh có tính chất xâm lấn hơn và được xem là chống chỉ định của TA.

• Đối với các nhân giáp có kết quả tế bào học không xác định, việc xử trí có thể được hỗ trợ bởi xét nghiệm sinh học phân tử; Ở BN ung thư tuyến giáp, các dấu ấn phân tử nguy cơ cao như đột biến TERT promoter, đột biến TP53 đều liên quan khả năng xâm lấn cao nên là chống chỉ định của TA.

4. Sau đốt nhiệt, BN cần được theo dõi lâu dài và quản lý bởi nhóm đa chuyên khoa nhằm phát hiện sớm tổn thương tồn lưu, tái phát và xử trí kịp thời các biến chứng nếu có.